Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun en büyük sorunu, içeriğin yayılma hızının hukuki sürecin hızından fazla olmasıdır. Bu nedenle deepfake dosyalarında sıralama tersine kurulur: önce yayılmayı durduran başvuru, sonra sorumluluk ve tazminat aşaması gelir. Aşağıda bu sıranın nasıl kurulacağı ve hangi noktada uzlaşmanın gündeme geldiği ele alınmaktadır.
Neden Önce Kaldırma, Sonra Ceza Şikâyeti?
İçeriğin kaldırılmasına ilişkin talep, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğine yöneltilebilir; bu yol, savcılık soruşturmasından bağımsız ilerler ve daha kısa sürede sonuç verir. Ceza şikâyeti ise TCK'nın bilişim sistemleriyle ilgili hükümleri ile özel hayata ve kişilerin onuruna karşı suç tipleri bakımından ayrı bir dosyada yürür. İki yolu aynı anda başlatmak, birini diğerinin sonucuna bağlamaktan daha korunaklıdır.
Kaldırma Talebini Sağlamlaştıran Unsurlar
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresleri; ekran görüntüsü tek başına yeterli sayılmayabilir
- İçeriğin sahte üretildiğini gösteren karşılaştırma: gerçek görüntünün kaynağı, tarih ve bağlam farkı
- Yayılma haritası: aynı içeriğin yeniden yüklendiği hesaplar ve aynalar
- Kişinin teşhis edilebilirliği; yüz, ses veya isim eşleşmesinin somut olarak gösterilmesi
Talebin Reddi veya Kısmi Kabulü Halinde
Uygulamada sık görülen sonuç, bazı bağlantılar için kaldırma kararı verilirken listedeki diğerlerinin kapsam dışında bırakılmasıdır. Bu durumda ikinci başvuruyu ilk dilekçenin tekrarı olarak kurmak sonuç vermez; yeni başvuruda kapsam dışı bırakılan bağlantıların aynı içeriğin kopyası olduğu teknik olarak gösterilmelidir. Karara karşı kanun yolu ve süresi, tebliğ edilen kararın kendisinde belirtilir; başvuru mercii ve süre bu metinden teyit edilmelidir.
Uzlaşma mı, Dava mı?
Deepfake dosyalarında karşı taraf çoğu zaman içeriği kaldırma ve özür karşılığında anlaşma önerir. Bu öneriyi değerlendirirken üç soru belirleyicidir: içerik gerçekten tüm kopyalarıyla kaldırılabiliyor mu, üretim kaynağı tespit edilmiş midir, ve maddi–manevi zarar ölçülebilir hale gelmiş midir. Suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığı suç tipine göre değişir ve bu değerlendirme soruşturma makamınca yapılır; anlaşma isteği tek başına ceza sürecini sona erdirmez.
Zaman Kaybını Önleyen Küçük Alışkanlıklar
- Her bağlantı için erişim tarihi ve saatiyle birlikte kayıt tutun.
- Yeniden yüklenen kopyaları aynı dosya numarasına eklenecek şekilde biriktirin.
- Platforma yapılan bildirimlerin yanıtlarını saklayın; sorumluluk tartışmasında bunlar belirleyici olur.
- Tebliğ edilen her evrakın tarihini tek bir takvimde işaretleyin.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın teknik ve hukuki koşulları farklıdır. İçeriğin niteliği, yayıldığı mecra ve mağdurun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın özelinde hukuki görüş alınması yerinde olur.