Bir kişinin yüzünün ya da sesinin izinsiz biçimde üretilmiş görüntüye yerleştirilmesi, hem hızla yayılan bir zarar hem de birden çok hukuk dalını ilgilendiren bir ihlaldir. Deepfake dosyalarında başarı, içeriğin kaldırılması ile tazminat talebinin birbirini destekleyecek biçimde kurgulanmasına bağlıdır. Aşağıda bu iki hattın nasıl yürütüleceği ele alınmaktadır.
İlk Adım: Delili Sabitlemek
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve etkileşim sayısı kaydedilir
- Ekran görüntüleri ve video kaydı, tarih bilgisini gösterecek biçimde alınır
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır
- İçeriği paylaşan hesapların profil bilgileri arşivlenir
- Yayılımı gösteren paylaşım zinciri sıraya konur
İçerik kaldırıldıktan sonra delil elde etmek çok güçleşir; bu nedenle tespit, kaldırma başvurusundan önce yapılmalıdır.
Kaldırma Hattı
Platforma yapılan bildirimden sonuç alınamazsa, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yoluna başvurulabilir. Kişisel verinin işlenmesi boyutu bakımından ise KVKK çerçevesinde veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet ayrı bir hat oluşturur. İki hattın talep cümleleri farklıdır: biri içeriğin görünürlüğünü, diğeri verinin işlenmesini hedefler.
Ceza ve Tazminat Hatlarının Ayrımı
Fiilin niteliğine göre TCK kapsamında hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ya da müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir; sisteme izinsiz girilerek görüntü elde edilmişse TCK 243-245 arasındaki bilişim suçları da değerlendirilir. Ceza şikâyeti, faili tespit etmek bakımından güçlü bir araçtır; çünkü abone kayıtlarına ulaşma imkânı bu dosya üzerinden doğar. Tazminat davası ise kişilik hakkı ihlaline dayanır ve ceza dosyasının sonucunu beklemek zorunda değildir. Ancak faili tespit edilememiş bir dosyada tazminat talebinin muhatabı da bulunamayacağından, çoğu olayda önce ceza hattı işletilir.
Zararı Somutlaştırmak
- İçerik nedeniyle sona eren iş ilişkileri veya iptal edilen sözleşmeler
- Psikolojik destek alındığını gösteren sağlık kayıtları
- Yayılımın kapsamını gösteren etkileşim verileri
- İçeriğin kaldırılması için yapılan masraflar
Uzlaşma Önerisi Geldiğinde
İçeriği yayan taraf, kaldırma ve özür karşılığında şikâyetten vazgeçilmesini isteyebilir. Böyle bir mutabakatta iki nokta korunmalıdır: içeriğin tüm kopyalarının kaldırılacağına dair somut taahhüt ve ihlalin tekrarı hâlinde uygulanacak yaptırım. Yalnızca tek bir bağlantının kaldırılmasına odaklanan anlaşma, aynı görüntünün başka platformlarda yeniden ortaya çıkmasını engellemez.
Genel Uyarı
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirdiğinden, dijital kanıt kaybolmadan bir hukukçuya başvurmanız önem taşır.