Bir sistemin ele geçirilmesi ya da kişisel verilerin izinsiz yayılması hâlinde mağdurun elindeki yollar birden fazladır ve bunlar birbirinin alternatifi değildir. Ceza soruşturması, idari denetim ve tazminat talebi paralel yürüyebilir. Bu yazı, suç duyurusu yolunun merci ve yetki boyutuna odaklanmaktadır.
Şikâyet mi, ihbar mı?
TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri kapsamındaki fiillerin bir kısmı resen soruşturulur; verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılmasına ilişkin bazı suçlar ise şikâyete bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda kanunda öngörülen şikâyet süresi, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işler. İhlalin fark edildiği tarihin ekran görüntüsü, bildirim maili veya sistem kaydıyla belgelenmesi, bu sürenin başlangıcını tartışmadan çıkarır.
Yer yetkisi: dijital olayda suçun işlendiği yer
Ceza muhakemesinde yetki, kural olarak suçun işlendiği yer başsavcılığındadır. Bilişim yoluyla işlenen fiillerde bu yerin belirlenmesi tartışmalı olabilir; sunucunun bulunduğu yer, erişimin sağlandığı yer ve neticenin gerçekleştiği yer farklı olabilir. Pratikte mağdur kendi bulunduğu yer başsavcılığına başvurabilir; başsavcılık yetkisizlik kararıyla dosyayı ilgili yere gönderir. Bu gönderme dosyanın kaybı anlamına gelmez, ancak zaman kaybını önlemek için başvuruda IP kayıtları, alan adı bilgisi ve platformun merkezi gibi verilerin sunulması yararlıdır.
Ceza yolu ile Kurul denetiminin birlikte yürümesi
Veri sorumlusunun 6698 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerini ihlali ile TCK anlamında suç oluşması ayrı değerlendirilir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yapılan şikâyet idari yaptırımla; savcılığa yapılan başvuru ceza soruşturmasıyla sonuçlanır. Aynı olayda 5651 sayılı Kanun uyarınca içeriğe erişimin engellenmesi talebi de gündeme gelebilir. Bu üç yolun süreleri ve başvuru mercileri farklıdır; birinin sonucunu bekleyerek diğerinin süresini geçirmemek gerekir.
Uzlaştırma kapsamına girer mi?
CMK'da düzenlenen uzlaştırma, kanunda sayılan suçlar bakımından uygulanır. Soruşturma sırasında uzlaştırma bürosuna gönderilen dosyada mağdurun vereceği karar önemlidir: uzlaşma gerçekleşirse kamu davası açılmaz ve fiilin cezai yönü sona erer. Bu tercihin, verinin yayılmasını durdurmaya ya da maddi zararı karşılamaya yetip yetmediği önceden hesaplanmalıdır. Uzlaşma metnine erişimin engellenmesi ve verinin silinmesi gibi somut yükümlülükler yazılmadığında, dosya kapandıktan sonra aynı içerik yayında kalmaya devam edebilir.
Dijital delilin korunması
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisiyle birlikte alınması
- Bağlantı adreslerinin tam hâliyle kaydedilmesi
- Platforma yapılan bildirim ve alınan yanıtların saklanması
- Cihaz üzerinde inceleme yapılacaksa cihazın durumunun değiştirilmemesi
- Noter aracılığıyla tespit yapılabilecek hâllerin değerlendirilmesi
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Olayın teknik yapısı ve verinin türü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ihlali fark ettiğiniz ilk günlerde hukuki destek almanız önemlidir.