Oltalama saldırılarında mağdurun en büyük dezavantajı, olayı fark ettiği anda delillerin çoktan kayma sürecine girmiş olmasıdır. Bağlantılar kapatılır, sahte site yayından kaldırılır, mesajlar silinir. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim sistemine yönelik fiiller, 5651 sayılı düzenlemenin erişim ve içerik boyutu ile KVKK kapsamındaki veri ihlali boyutu çoğu kez aynı olayda birlikte gündeme gelir; her biri farklı merciye taşınır.
Aynı Olay, Üç Ayrı Başvuru Hattı
Ceza boyutu için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ve suç duyurusu gerekir. Sahte sitenin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi talebi, içerik ve erişim düzenlemeleri çerçevesinde ayrı bir yolla ilerler. Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi söz konusuysa veri sorumlusuna ve ilgili kuruma yönelen üçüncü bir hat açılır. Bu hatların birbirinin yerine geçmediğini görmemek, mağdurun en çok zaman kaybettiği noktadır.
Yetki: Fiilin Nerede Gerçekleştiği Sorusu
Bilişim yoluyla işlenen fiillerde sonucun doğduğu yer ile hareketin yapıldığı yer çoğu zaman farklıdır. Mağdurun bulunduğu yer, paranın çıkış yaptığı hesabın bulunduğu yer ve sistemin barındırıldığı yer ayrı ayrı değerlendirilebilir. Şikâyetin mağdurun bulunduğu yerdeki savcılığa yapılması ve dosyanın gerekirse yetkili yere gönderilmesi, beklemekten daha hızlı sonuç verir; çünkü ilk saatlerde alınacak koruma tedbirleri delilin kaderini belirler.
Delil Zincirini Ayakta Tutan Adımlar
- Sahte mesaj, bağlantı ve giriş ekranı zaman damgalı ekran görüntüsüyle kayda alınır.
- Gönderen numara, e-posta başlığı ve alan adı ham hâliyle saklanır.
- Banka veya platform üzerinden yapılan işlem dökümü talep edilir.
- Cihaz üzerinde silme, biçimlendirme veya uygulama kaldırma işlemi yapılmaz.
- Şikâyet dilekçesine delillerin nerede tutulduğu ve kimden temin edileceği yazılır.
Delilin elde ediliş biçimi de en az içeriği kadar önemlidir. Başkasına ait bir hesaba izinsiz erişilerek toplanan kayıtlar, dosyaya katkı sağlamak yerine ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir.
Uzlaştırma ve Dava Arasındaki Ayrım
Her bilişim fiili uzlaştırma kapsamında değildir; kapsam, isnat edilen suç tipine göre savcılıkça belirlenir. Failin ödemeyi geri vermeyi önerdiği hâllerde şu noktalar tartılmalıdır:
- Ödemenin zararın tamamını mı yoksa bir kısmını mı karşıladığı
- Şikâyetten vazgeçmenin soruşturmayı sona erdirip erdirmeyeceği
- Aynı yapının başka mağdurlarının bulunup bulunmadığı
- Hukuk davası yoluyla talep edilecek kalemlerin saklı tutulup tutulmadığı
Burada anlatılanlar genel çerçevedir ve her olaya birebir uygulanamaz. Saldırının tekniği, kullanılan kanal ve zararın türü değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, ilk gün profesyonel destek almak sonucu belirgin biçimde etkiler.