Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk güçlük, aynı fiilin birden çok yargı yolunu aynı anda ilgilendirmesidir. İçeriğin yayından kaldırılması ayrı bir merciin, failin cezalandırılması ayrı bir merciin, veri işlemenin hukuka aykırılığı ise bambaşka bir denetimin konusudur. Türk Ceza Kanunu, 5651 sayılı Kanun ve kişisel verilere ilişkin mevzuat bu dosyalarda birlikte çalışır.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Merci
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: Kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine başvurulur; bu yol hızlı sonuç verir ancak failin kim olduğunu belirlemez.
- Ceza soruşturması: Hakaret, özel hayatın gizliliğinin ihlali, verilerin hukuka aykırı yayılması gibi suçlar bakımından Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulur.
- Kişisel veri denetimi: İçeriğin bir platform veya kurum tarafından işlenmesi söz konusuysa veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu işletilir.
Delil Zinciri: İçerik Kaybolmadan Yapılması Gerekenler
Deepfake dosyalarında en sık görülen kayıp, içeriğin silinmesinden sonra elde kanıt kalmamasıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; çünkü tarih, hesap kimliği ve bağlantı adresini birlikte göstermez. Bunun yerine tam sayfa görüntüsünün adres çubuğu ve saat bilgisiyle birlikte alınması, mümkünse dosyanın özgün hâlinin indirilerek özet değerinin kaydedilmesi gerekir. Noter aracılığıyla yapılan tespit, içeriğin belirli bir anda yayında olduğunu ortaya koyduğu için sonraki aşamalarda tartışmayı kısaltır.
Teknik İnceleme Talebinin Zamanlaması
Görüntünün sentetik olduğu iddiası, çoğu zaman teknik inceleme gerektirir. Bu talebin soruşturmanın başında yazılı olarak ileri sürülmesi önemlidir; çünkü platform kayıtlarının saklanma süresi sınırlıdır ve trafik bilgisi geç istendiğinde temin edilemeyebilir. Failin belirlenmesi bakımından bağlantı kayıtlarının ivedilikle talep edilmesi, dosyanın kaderini belirleyen adımdır.
Uzlaştırma Kapsamı ve Dosyanın Yönü
Bazı suçlar uzlaştırmaya tabidir, bazıları değildir. Uzlaştırmaya tabi bir suç bakımından anlaşma sağlandığında ceza dosyası kapanır; ancak bu, içeriğin yayından kaldırılmasını veya maddi-manevi tazminat talebini kendiliğinden karşılamaz. Bu nedenle uzlaştırma teklifi geldiğinde, içeriğin kaldırılması ve tekrarının önlenmesi taahhüdünün metne yazılıp yazılmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. İçeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve failin belirlenebilirliği stratejiyi değiştirir; adım atmadan önce mesleki destek almanız yerinde olacaktır.