İnternette yayılan bir içerik karşısında mağdurun iki farklı beklentisi olur: içeriğin bir an önce erişime kapatılması ve sorumlular hakkında işlem yapılması. Bu iki beklenti aynı dilekçeyle karşılanmaz. Erişim engeli talebi ile suç duyurusu ayrı mercilere, ayrı hukuki dayanaklarla ve farklı takvimlerle yürütülür. Aşağıda TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde bu ayrım ele alınmaktadır.
İki Yolun Ayrı Mercileri
İçeriğin erişime kapatılması, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde öngörülen usule göre talep edilir ve bu talep hızlı sonuç almaya yönelik bir koruma tedbiri niteliği taşır. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve failin tespiti ile cezai sorumluluğun araştırılmasını hedefler. Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya verileri değiştirme fiilleri TCK'nın 243 ilâ 245. maddelerinde düzenlenmiştir. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusu ise KVKK kapsamındaki idari süreç de ayrıca işletilebilir.
Dijital Delili Kaybolmadan Sabitlemek
Bu tür dosyalarda en büyük kayıp, delilin içerik kaldırıldıktan sonra ulaşılamaz hâle gelmesidir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin tam URL adresi, görüntüsü, yayın tarihi ve erişim zamanı kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, adres çubuğu ve tarih bilgisi görünecek biçimde tam sayfa kayıt alınması, mümkünse noter veya bilirkişi eliyle tespit yaptırılması tercih edilir. Log kayıtlarının belirli bir süre sonra silineceği gözetilerek, başvuru gecikmeden yapılmalıdır.
Başvuru Adımlarının Sırası
- İçeriğin tam adresi ve görüntüsü tarih bilgisiyle birlikte tespit edilir.
- İhlalin türü belirlenir: kişilik hakkı ihlali mi, kişisel veri ihlali mi, bilişim suçu mu?
- Erişimin engellenmesi talebi, ihlalin niteliğine uygun usulle iletilir.
- Fail tespitine yönelik suç duyurusu ayrı bir dilekçeyle savcılığa sunulur.
- Kişisel veri boyutu varsa, veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu ayrıca değerlendirilir.
Uzlaştırma Kapsamı ve Sürecin Yönü
Soruşturma başladığında karşılaşılabilecek ihtimallerden biri, dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesidir. Ancak her suç uzlaştırma kapsamında değildir; kapsamın belirlenmesi savcılıkça yapılır ve suçun niteliğine göre değişir. Uzlaştırma teklifi geldiğinde mağdurun değerlendirmesi gereken üç unsur vardır: içeriğin fiilen kaldırılıp kaldırılmadığı, aynı içeriğin başka platformlarda yeniden yayımlanmasına karşı bir taahhüt bulunup bulunmadığı ve maddi zararın karşılanma biçimi. Yalnızca özür beyanına dayanan bir uzlaşma, içerik yayında kaldığı sürece mağduriyeti gidermez.
Kontrol Listesi
- İçeriğin aynısının başka adreslerde bulunup bulunmadığının taranması
- Arama motoru sonuçlarındaki önbelleğin ayrıca değerlendirilmesi
- Hesap ele geçirme iddiası varsa giriş kayıtlarının talep edilmesi
- Zararın belgelenmesi için ticari kayıp ve yazışmaların toplanması
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İhlalin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde somut durumun hukuki değerlendirmeye tabi tutulması yerinde olur.