Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasının durdurulması ve sorumluların tespiti. Bu iki hedef farklı mercilere aittir ve aynı dilekçeyle takip edilemez. 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK’nın ilgili hükümleri farklı süreçleri işlettiği için, hangi başvurunun hangi kapıya yapılacağı en baştan ayrıştırılmalıdır.
Önce Delil, Sonra Başvuru
İçeriğin kaldırılması talebi kabul edildiğinde delil de ortadan kalkabilir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve erişim sayıları kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsünün yanında, mümkünse tarih damgası içeren bir tespit yaptırılması, sonraki aşamalarda içeriğin varlığını ispatlamayı kolaylaştırır. Görüntünün manipüle edildiğine ilişkin teknik inceleme talebi de bu aşamada planlanmalıdır.
Üç Ayrı Hat, Üç Ayrı Merci
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: Kişilik haklarını ihlal eden yayınlar bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamında hâkimlik kararı yolu işletilir; bu hat hızlı sonuç almaya yöneliktir.
- Cezai sorumluluk: Sahte içeriğin niteliğine göre gündeme gelebilecek TCK hükümleri bakımından Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bilişim sistemlerine yönelik eylemler söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki düzenlemeler ayrıca değerlendirilir.
- Veri koruma boyutu: Görüntü ve ses kişisel veri niteliği taşıdığından, KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna başvurulur; sonuç alınamazsa Kurula şikâyet yolu açılır.
En Sık Yapılan Merci Hatası
Uygulamada mağdurlar çoğu kez tek bir dilekçeyle hem içeriğin kaldırılmasını hem faili cezalandırmayı hem de tazminatı talep ediyor. Bu üç talep farklı yargılama düzenlerine ait olduğundan, birleştirilmiş dilekçe hiçbirinde beklenen sonucu vermez. Ayrıca cezai süreç sonuçlanmadan içeriğin kaldırılmasını beklemek, ihlalin yayılma hızı düşünüldüğünde savunulabilir bir strateji değildir; kaldırma hattı bağımsız yürütülmelidir.
Tazminat Boyutunu Atlamamak
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat istemi, kaldırma ve ceza süreçlerinden ayrı bir hukuk davası olarak açılır. Bu davada ihlalin süresi, erişilen kitle ve içeriğin niteliği belirleyici olur; bu nedenle ilk aşamada toplanan erişim verileri sonradan tazminat dosyasının omurgasını oluşturur.
Aramada Görünürlüğün Azaltılması
İçerik kaynağından kaldırılsa dahi arama sonuçlarında görünmeye devam edebilir. Arama motoru sonuçlarıyla ilişkilendirmenin kaldırılmasına yönelik başvurular ayrı bir taleptir ve ayrıca yapılmalıdır.
Burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır. İçeriğin türü, yayın platformu ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, hızlı hareket edilmesi gereken bu dosyalarda profesyonel destek alınması önerilir.