Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, tek bir olayda birden fazla hukuk dalını aynı anda harekete geçirir. Mağdurun karşılaştığı ilk zorluk, hangi talebin hangi mercie götürüleceğidir; çünkü içeriğin kaldırılması, cezai süreç ve tazminat davası üç ayrı hattır ve biri diğerinin yerine geçmez.
Üç Hattın Haritası
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hakimliği kararı yolu
- Suç duyurusu: Cumhuriyet başsavcılığı; TCK'daki iftira, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal ve bilişim sistemlerine ilişkin hükümler çerçevesinde
- Maddi ve manevi tazminat: Kişilik haklarının ihlali nedeniyle genel görevli hukuk mahkemesi
- Kişisel veri boyutu: Görüntü ve ses verisinin işlenmesi bakımından KVKK yolu
Neden Sıra Önemlidir?
Deepfake içeriklerde delil, saatler içinde kaybolabilir. Bu nedenle önce delilin sabitlenmesi, ardından erişimin engellenmesi talebi, sonra tazminat kurgusu gelir. İçerik kaldırıldıktan sonra dosyaya konulacak somut kanıt kalmayabileceği için, kaldırma talebiyle delil tespiti eş zamanlı düşünülmelidir.
Delil Sabitleme Yöntemleri
- İçeriğin bulunduğu adres, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kayıt altına alınır.
- Yayılma zinciri (paylaşan hesaplar, yeniden paylaşımlar) listelenir.
- Görüntünün sentetik olduğuna ilişkin teknik inceleme talebi planlanır.
- Mahkemeden delil tespiti istenmesi gerekip gerekmediği değerlendirilir.
Tazminat Davasında Yetki
Haksız fiil niteliğindeki yayınlarda, fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri arasında seçim imkânı bulunur. İnternet üzerinden gerçekleşen ihlallerde zararın doğduğu yerin mağdurun bulunduğu yer olarak değerlendirilebilmesi, mağdura pratik bir kolaylık sağlar. Failin kimliğinin belirlenememesi hâlinde ise önce ceza soruşturmasıyla kimlik tespiti, sonra tazminat davası şeklinde bir sıra kurulması gerekebilir.
Sık Yapılan Merci Hataları
Erişim engelleme talebinin hukuk mahkemesine sunulması, tazminat talebinin ise sulh ceza hakimliğine yöneltilmesi uygulamada rastlanan hatalardır. Aynı şekilde, sadece platforma bildirim yaparak hukuki süreci başlatmış saymak da riskli bir yaklaşımdır; platform bildirimi hukuki başvuru yerine geçmez, ancak zamanı gösteren bir delil olarak dosyaya eklenebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Deepfake dosyalarında teknik inceleme ve zamanlama sonucu belirlediğinden, olayın hemen ardından hukuki destek almak dosyanın gücünü korur.