Bir veri ihlali yaşandığında aynı olay üç ayrı hukuk alanını birden ilgilendirebilir: TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 6698 sayılı KVKK uyarınca idari boyut ve 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğe erişimin engellenmesi. Bu üç yolun süreleri, mercileri ve sonuçları farklıdır. Bu rehber, suç duyurusu ekseninde başvurunun nasıl kurgulanacağını ve merci hatasının nasıl önleneceğini ele alır.
Suç duyurusu neyi hedefler
Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyet, failin cezalandırılmasına ve delillerin adli yollarla toplanmasına yöneliktir. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya bozma, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme ve yayma gibi fiiller bu kapsamda değerlendirilir. Şikâyet dilekçesinde fiilin teknik anlatımı kadar, hangi hukuki nitelemenin yapıldığının belirtilmesi de yararlıdır; ancak nitelemeyi yapmak nihai olarak savcılığın görevidir.
Delilin bozulmadan korunması
Dijital delil, kolayca değişebilen bir yapıdadır. Suç duyurusu öncesinde yapılması gerekenler:
- Sistem ve erişim kayıtlarının (log) silinmesini önleyecek biçimde yedeklenmesi.
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisi görünecek şekilde alınması.
- Etkilenen cihazların mümkünse kullanımdan çıkarılması ve imaj alınması.
- İhlalin tespit edildiği anın, kim tarafından ve nasıl fark edildiğinin tutanakla kayda geçirilmesi.
- Talep edilecek trafik ve abonelik bilgilerinin, hangi kurumdan isteneceğinin dilekçede gösterilmesi.
Adli yol ile idari yolun kesiştiği nokta
Veri sorumlusu bakımından ihlalin ilgili kuruma ve etkilenen kişilere bildirilmesi ayrı bir yükümlülüktür ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesi, suç duyurusundan bağımsızdır. Zarar gören ilgili kişi bakımından ise şikâyet yolu, veri sorumlusuna başvuru şartına tabidir. Uygulamada sık görülen hata, idari şikâyet ile suç duyurusunun tek dilekçede birleştirilmesi ve her iki mercide de eksik değerlendirilmesidir. İki başvuru ayrı ayrı hazırlanmalı, ancak aynı delil setine dayanmalıdır.
İçeriğin yayılmasını durdurmak
Ele geçirilen veriler internette yayımlanmışsa, ceza soruşturmasının sonucunu beklemek zarar doğurur. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi ayrı ve hızlı işleyen bir yoldur; bu talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Erişim engelleme kararının alınması, suç duyurusundan feragat anlamına gelmez; iki süreç paralel yürür.
Başvuru öncesi kısa kontrol
- Şikâyet dilekçesinde olay tarihi, tespit tarihi ve etkilenen veri kategorileri açıkça yazıldı mı?
- Fail bilinmiyorsa, ilgili kayıtların temini için hangi kurumlardan bilgi isteneceği belirtildi mi?
- Şikâyete bağlı suçlar bakımından süre kontrol edildi mi?
- Kurum içi ihlal ihtimali varsa, yetkilendirme ve erişim kayıtları ayrıca listelendi mi?
- Uğranılan zarar, sonraki tazminat talebi için şimdiden belgelendi mi?
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ihlalin türü, tarafların sıfatı ve verinin niteliği izlenecek yolu değiştirebilir. Delillerin bozulma riski yüksek olduğundan, ihlali fark ettiğinizde teknik ve hukuki desteği eş zamanlı almanız önem taşır.