Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, delilin kendisidir. İçerik yayından kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde geriye yalnızca ekran görüntüleri kalır; bu da ispat gücü zayıf bir dosya demektir. Aşağıdaki adımlar, delil zincirini bozmadan ve başvuruyu doğru mercie yönlendirerek ilerlemeye odaklanır.
İlk 48 Saatte Yapılması Gerekenler
- İçeriğin tam URL adresini, yayın tarihini ve hesap kimliğini kayıt altına alın.
- Görüntü veya ses dosyasını indirip özet değerini (hash) hesaplayın; sonraki incelemede bütünlüğü bu değer kanıtlar.
- Ekran kaydını kesintisiz biçimde, adres çubuğu ve saat görünecek şekilde alın.
- Yayılımın hızlı olduğu hâllerde noter aracılığıyla tespit yaptırın veya mahkemeden delil tespiti isteyin.
- Kendi orijinal görüntü ve ses örneklerinizi ayrı bir klasörde saklayın; karşılaştırmalı inceleme buna dayanır.
Hangi Talep Hangi Mercie Gider?
Deepfake uyuşmazlıklarında birden fazla kanal aynı anda işletilir ve karıştırılmaları hak kaybına yol açar. İçeriğin yayından çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Suç oluşturan boyut, örneğin özel hayatın gizliliğinin ihlali, hakaret veya müstehcenlik iddiası, Türk Ceza Kanunu kapsamında Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetin konusudur. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi yönü ise 6698 sayılı Kanun kapsamında ayrıca değerlendirilir. Maddi ve manevi tazminat talebi ise hukuk mahkemelerine aittir.
Teknik İnceleme İçin Dosyayı Hazırlamak
Bilirkişi incelemesinden verimli sonuç alınabilmesi için sıkıştırılmamış özgün dosya gereklidir. Mesajlaşma uygulamaları üzerinden aktarılan görüntüler yeniden kodlandığından, üretim izlerini taşıyan veriler büyük ölçüde kaybolur. Bu nedenle içeriğin ilk elde edildiği kaynaktan alınan kopya, ayrı bir ortamda ve değiştirilmeden saklanmalıdır.
Sık Yapılan Usul Hataları
- Yalnızca platforma bildirim yapıp adli süreci başlatmamak; içerik kaldırıldığında delil de kaybolur.
- Erişim engelleme talebini savcılığa, suç duyurusunu hâkimliğe yöneltmek.
- Failin kim olduğunu bilmeden şikâyetten kaçınmak; faili meçhul şikâyet de soruşturma başlatır.
- Trafik bilgisi taleplerini süre geçtikten sonra yapmak.
Değerlendirme
Deepfake dosyalarında hukuki başarı, teknik hazırlığın kalitesine bağlıdır. Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve zararın niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımı atmadan önce hukuki destek alınması önerilir.