Sahte bir bağlantı ya da banka arayüzünü taklit eden bir sayfa üzerinden hesabı boşaltılan kullanıcının önünde birbirinden bağımsız birden fazla yol bulunur. Bu yolların her biri farklı bir mercie, farklı bir dilekçe diline ve farklı bir ispat yüküne tabidir. Aşağıdaki kontrol listesi, phishing kaynaklı zararda tazminat talebini kurarken en sık görülen hatayı, yani talebi yanlış kapıya taşıyıp zaman kaybetmeyi önlemeye odaklanır.
Aynı Olay, Üç Ayrı Süreç
Bir oltalama olayında ceza şikâyeti, bankaya yöneltilen alacak veya tazminat talebi ve kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi boyutu iç içe geçer. Şikâyet, savcılığa yapılan ve failin cezalandırılmasını amaçlayan bir başvurudur; TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri ile 5651 sayılı Kanun bu aşamada gündeme gelir. Zararın karşılanması ise ayrı bir hukuk davasının konusudur. Savcılık dosyasına "paramı iade edin" şeklinde yazılan bir talep, çoğu zaman hiçbir icra edilebilir sonuç doğurmaz.
Başvurudan Önce Doğrulanacaklar
- Zararın kimden isteneceği: işlemi yapan fail mi, ödeme hizmeti sağlayıcısı mı, yoksa her ikisi mi?
- Bankaya yazılı bildirimin yapıldığı tarih ve bildirim kanalının kaydı.
- İşlemin doğrulama adımında hangi güvenlik unsurunun kullanıldığı (tek kullanımlık şifre, uygulama onayı, kart bilgisi).
- Kişisel veri boyutu için 6698 sayılı KVKK kapsamında ayrıca veri sorumlusuna başvuru gerekip gerekmediği.
- Sigorta veya ödeme kuruluşu nezdinde ayrı bir itiraz mekanizmasının bulunup bulunmadığı.
Dijital Delilin Bozulmadan Saklanması
Oltalama dosyalarında delil çoğunlukla mağdurun kendi cihazındadır ve zamanla kaybolur. SMS ve e-posta metinleri silinmeden, gönderen bilgisiyle birlikte kaydedilmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, işlem dekontları, hesap hareket dökümleri ve çağrı kayıtları da aynı klasörde toplanmalıdır. Cihazın işletim sistemi güncellemesi ya da uygulama silinmesi gibi rutin işlemler bile veri kaybına yol açabildiğinden, delil toplama işi ilk günlere sıkıştırılmalıdır.
Yanlış Kapıya Başvurmanın Bedeli
Yanlış merciye yapılan başvuru sadece gecikme yaratmaz; bazı taleplerde hak kaybına da yol açabilir. Tüketici sıfatıyla banka aleyhine ileri sürülen talepler ile ticari nitelikteki talepler farklı usullere tabidir ve talep yolunun sonradan değiştirilmesi her zaman mümkün olmaz. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce sıfat, taraf ve görevli merci üçlüsü birlikte belirlenmelidir.
Kısa Değerlendirme
Oltalama dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki argümanın parlaklığı değil, ilk 72 saatte toplanan kayıtların bütünlüğüdür. Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; işlem tutarı, banka ile kurulan ilişkinin niteliği ve olayın akışı sonucu değiştirebileceğinden dosyanızın bir hukukçu tarafından ayrıca incelenmesinde yarar vardır.