Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına yönelik zararı saatler içinde yayabilen bir tehdide dönüşmüştür. Deepfake vakalarında en belirleyici unsur, içerik silinmeden önce delilin sabitlenmesidir. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürütülecek süreçte, usule aykırı işlem nedeniyle delilin değerini yitirmesi en sık karşılaşılan sorundur.
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılacaklar
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri ekran görüntüsüyle birlikte kaydedilmelidir.
- Görüntü veya ses dosyası indirilebiliyorsa özgün haliyle saklanmalı, üzerinde düzenleme yapılmamalıdır.
- Etkileşim sayıları ve yorumlar, yayılmanın boyutunu göstermek üzere ayrıca belgelenmelidir.
- Platformun kendi bildirim mekanizması kullanılmalı, başvuru numarası not edilmelidir.
- Mümkünse tespit işlemi noter aracılığıyla yaptırılarak tarih ve içerik sabitlenmelidir.
Hangi Suç Tipleri Gündeme Gelebilir
Deepfake içeriğin hukuki nitelendirmesi, içeriğin konusuna ve kullanım amacına göre değişir. Kişinin görüntüsünün rızası dışında kullanılması özel hayatın gizliliği ve verilerin hukuka aykırı işlenmesi kapsamında değerlendirilebilir. İçerik hakaret oluşturuyorsa ayrı bir suç tipi; bir kurumun sistemine erişim sağlanarak elde edilen materyal kullanılmışsa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları gündeme gelir. Sahte içerik bir menfaat temini için kullanılmışsa dolandırıcılık boyutu da incelenir. Şikâyete tabi suçlarda öngörülen süre, failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar; bu nedenle fail belirsiz olsa da başvuru geciktirilmemelidir.
Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması
Ceza soruşturmasıyla eş zamanlı olarak, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenebilir. Bu yol soruşturmanın sonucunu beklemeden zararın büyümesini durdurabilir. Talep dilekçesinde her bir bağlantının ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar üretmez. İçerik yeniden yayımlandığında aynı karar kendiliğinden kapsam genişletmediğinden, tekrar eden yayınlar için yeni başvuru gerekebilir.
Kişisel Veri Boyutunu Ayrı Yürütmek
- Görüntü ve ses, kişiyi belirlenebilir kıldığı ölçüde kişisel veridir
- İçeriği barındıran veri sorumlusuna silme talebi ayrıca yöneltilebilir
- Arama sonuçlarından çıkarılma talebi bağımsız bir başvuru konusudur
- Ceza dosyasındaki tespitler, idari süreçte destekleyici belge olarak kullanılabilir
Yaygın Bir Hata: Yalnızca Şikâyetle Yetinmek
Suç duyurusu tek başına içeriği ortadan kaldırmaz. Ceza, idari ve özel hukuk hatlarının eş zamanlı yürütülmesi, hem zararın durdurulmasını hem de tazminat talebinin dayanağını güçlendirir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; içeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirir. Hakkınızda üretilmiş sahte bir içerikle karşılaştıysanız, delil kaybolmadan hızlı bir değerlendirme almanız önemlidir.