Çevrimiçi ortamda yayılan bir içerik söz konusu olduğunda mağdurun iki ayrı ihtiyacı vardır: içeriğin bir an önce durdurulması ve failin sorumluluğunun tespiti. Bu iki ihtiyaç farklı mercilere, farklı usullere ve farklı ispat standartlarına tabidir. 5651 sayılı Kanun ile TCK 243-245 arasındaki bu ayrım kavranmadan yapılan başvurular çoğu kez boşa gider.
İki ayrı yol, iki ayrı mercii
İçeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi talebi, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve hızlı sonuç almayı hedefler. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; burada aranan şey, bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, verinin bozulması ya da başka bir suç tipinin unsurlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Aynı dilekçeyle her iki sonucu birden istemek, talebin ilgisiz merci tarafından reddedilmesine yol açar.
Delili kaybetmeden tespit etmek
İnternette delil kaygandır; içerik saatler içinde silinebilir. Bu nedenle başvurudan önce ekran görüntüsü, tam adres bilgisi, tarih ve saat ile içeriğin bulunduğu sayfanın kaynak kodunun kaydedilmesi gerekir. Noter aracılığıyla veya elektronik ortamda yapılan tespitler, sonradan içerik kaldırılsa bile talebin dayanağını korur. KVKK kapsamında kişisel veri niteliği taşıyan içerikler bakımından ayrıca veri sorumlusuna başvuru yolu değerlendirilebilir.
Adres bazlı talep ile toptan engelleme farkı
- Talep, ihlalin bulunduğu tam adrese yönlendirilmelidir.
- Sitenin bütününe yönelik istemler ölçülülük yönünden reddedilebilir.
- Birden çok platformdaki içerik için adresler ayrı ayrı listelenmelidir.
- Arama sonuçlarında görünürlük ile kaynaktaki içerik ayrı taleplere konu olur.
- Karar sonrası uygulamanın takibi için tebliğ ve infaz aşaması izlenmelidir.
Şikâyet dilekçesinde suç tipini doğru göstermek
Şikâyet metninde olayın anlatımı, hukuki nitelendirmeden daha önemlidir. Hesabın ele geçirilmesi, verilerin silinmesi, sistemin işleyişinin engellenmesi ya da içeriğin izinsiz yayımlanması birbirinden farklı fiillerdir. Anlatım kronolojik yapıldığında ve her iddianın karşılığı olan ekran görüntüsü numaralandırıldığında, soruşturmanın kapsamı baştan doğru çizilir. Şikâyete bağlı suçlarda süre koşulunun kaçırılmaması ayrıca gözetilmelidir.
Son söz
Dijital ihlallerde hız, çoğu kez sonucu belirler. Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; içeriğin türü ve yayınlandığı platform farklı bir strateji gerektirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.