Oltalama saldırılarında kaybedilen ilk şey para değil, çoğu zaman delildir. Sahte bağlantıya tıklandıktan sonra geçen ilk saatler; tarayıcı geçmişi, SMS içerikleri ve sunucu kayıtları hâlâ erişilebilir durumdayken en değerli aşamadır. Türk Ceza Kanunu'nun bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, delilin elde ediliş biçimi çoğu zaman içeriği kadar belirleyicidir.
İlk Saatlerde Korunması Gereken Kayıtlar
- Oltalama mesajının tamamı: SMS ise gönderici numarası veya başlık, e-posta ise başlık bilgileri dâhil ham hâli.
- Tıklanan bağlantının tam adresi; kısaltılmış bağlantılarda yönlendirilen son adres.
- Bankadan gelen işlem bildirimleri, tek kullanımlık şifre mesajları ve saatleri.
- Cihazda o dönemde yüklenmiş uygulamalar ve uzaktan erişim yazılımlarının izleri.
- Hesap hareketleri ve alıcı hesap bilgilerini gösteren ekstre çıktısı.
Ekran Görüntüsü Neden Tek Başına Yetmez
Ekran görüntüsü üzerinde değişiklik yapılabildiği için ispat değeri sınırlıdır. Kayıtların özgünlüğünü güçlendirmek adına; mesajın cihaz üzerindeki orijinal hâlinin korunması, verinin sıkıştırılmadan yedeklenmesi ve mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılması tercih edilir. Cihaza müdahale edilmesi, uygulamanın silinip yeniden kurulması veya fabrika ayarlarına dönülmesi, delili geri getirilemez biçimde ortadan kaldırır. Adli incelemede cihazın imajının alınması ve bütünlük değerinin kayıt altına alınması esastır.
Zincirin Kopmasına Yol Açan Usul Hataları
Soruşturmada en çok karşılaşılan sorun, verinin kim tarafından, ne zaman ve nasıl elde edildiğinin belgelenememesidir. Üçüncü kişilerin cihazlarına izinsiz erişerek elde edilen kayıtlar, hukuka aykırı delil tartışmasını gündeme getirir ve dosyaya hiç girmemiş sayılabilir. Aynı şekilde bilişim sistemlerinde arama, kopyalama ve el koyma işlemlerinin usulüne uygun karara dayanmaması, elde edilen içeriğin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabilir.
Trafik Kayıtlarında Zaman Baskısı
Erişim ve yer sağlayıcılarının tutmakla yükümlü olduğu trafik kayıtları süreli olarak saklanır. Şikâyetin geciktiği hâllerde, saldırıda kullanılan alan adına veya IP adresine ilişkin kayıtlar saklama süresi dolduğu için temin edilemeyebilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca olayın anlatılması değil, hangi kurumdan hangi kaydın istenmesi gerektiğinin açıkça talep edilmesi önerilir.
Paralel Yürütülmesi Gereken Başvurular
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ve delil temin taleplerinin yazılı olarak belirtilmesi.
- Bankaya derhal bildirim yapılarak transferin durdurulmasının istenmesi.
- Kişisel verileri ele geçirilen kişiler bakımından ilgili kuruma bildirim seçeneğinin değerlendirilmesi.
- Sahte sitenin erişime engellenmesi için ilgili mevzuattaki yolun işletilmesi.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Her oltalama olayının teknik altyapısı farklı olduğundan, delil toplama adımlarının bir hukukçu ve gerektiğinde bilişim uzmanı eşliğinde planlanması tavsiye edilir.