Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından saatlerle ölçülen bir sorundur. İçerik yayıldıkça kopyaları çoğalır ve kaldırma talebi etkisini yitirir. 5651 sayılı Kanun erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yollarını düzenler; TCK 243-245 bilişim sistemlerine yönelik fiilleri, KVKK ise kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesini kapsar. Bu rehber, hızlı hareket ederken usule aykırı işlem yapmamaya odaklanır.
İlk Saat: Delili Kaybetmeden Sabitlemek
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle talep yapılmadan önce kayıt alınmalıdır:
- İçeriğin tam URL adresi, hesap adı ve profil bağlantısı
- Ekran görüntüsü değil, tarih ve saat bilgisini içeren bütün sayfa kaydı
- Video veya ses dosyasının indirilip özet değeri ile birlikte saklanması
- Yorum, paylaşım ve yeniden yayın bağlantılarının ayrı listelenmesi
- İçeriğin ilk göründüğü kaynak ile sonradan çoğaltan hesapların ayrıştırılması
Doğru Muhatabı Seçmek: İçerik, Yer ve Erişim Sağlayıcı
Talebin yöneltileceği kişi, teknik rolüne göre değişir. İçeriği üreten hesap sahibi ile barındıran platformun sorumluluğu aynı değildir. Platforma yapılan başvuruda yanıt alınamazsa veya içerik yeniden yayımlanırsa, yargısal yola gidilir. Uygulamada en sık görülen hata, tek bir bağlantı yerine sitenin tamamının engellenmesinin istenmesidir; ölçülülük taşımayan talepler reddedilebilir ya da eksik sonuç doğurur.
Ceza Şikâyeti ile Kaldırma Talebini Ayrı Yürütmek
İçeriğin kaldırılması ile failin cezalandırılması farklı süreçlerdir ve aynı dilekçeyle karıştırıldığında ikisi de gecikir. Kaldırma talebi acil koruma amacı taşır; şikâyet ise soruşturma başlatır. Görüntünün üretiminde kişisel verinin izinsiz kullanılması söz konusuysa, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
Deepfake Dosyalarına Özgü Teknik İnceleme
Sahte içerik iddiasında teknik inceleme belirleyicidir. Dosyanın üstverisi, sıkıştırma izleri, yüz ve ses eşleşmesindeki tutarsızlıklar rapora bağlanabilir. Bu inceleme talebi, soruşturma aşamasında somut sorularla istenmelidir. Genel bir inceleme talebi yerine, hangi hususun aydınlatılmasının istendiği tek tek yazılmalıdır.
Yayılmayı Durdurmak İçin Takip Planı
Kaldırma kararı alındıktan sonra iş bitmez. Aynı içerik farklı adreslerde yeniden ortaya çıkabilir. Belirli aralıklarla arama yapılmalı, yeni bağlantılar aynı dosyaya eklenerek ek talep sunulmalıdır. Bu takip yapılmazsa ilk karar sembolik kalır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, hızlı hareket etmeden önce dosyaya özgü hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.