Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, hem içeriğin hızla çoğalması hem de teknik doğrulama gerektirmesi nedeniyle klasik delil yöntemlerini zorlar. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde hazırlanan bu rehber, delil zincirinin nasıl kurulacağına ve usule aykırı işlem riskine odaklanıyor.
İçeriği Kaybolmadan Sabitlemek
Deepfake dosyalarının en belirgin özelliği hızla silinmesi veya yeniden yüklenmesidir. Bu nedenle ilk saatlerde yapılacak iş, içeriği yalnızca ekran görüntüsüyle değil, erişim adresini, yayın zamanını ve hesap bilgilerini birlikte gösteren bütünlüklü bir kayıtla saklamaktır. Görüntünün ham dosyası indirilebiliyorsa dosya adı ve teknik verileri değiştirilmeden ayrı bir kopyada tutulmalıdır. Delil tespiti için mahkemeye başvurmak, içeriğin silinmesi hâlinde elde kalan tek güvenilir dayanak olabilir.
Hukuka Uygun Elde Etme Sınırı
Mağdurun kendi hesabındaki yazışmaları sunması ile üçüncü kişinin cihazına veya hesabına izinsiz erişerek delil toplaması arasında keskin bir fark vardır. İkinci yol, TCK'nın bilişim sistemine hukuka aykırı erişimi cezalandıran hükümleri kapsamına girebileceği gibi, elde edilen materyalin dosyada değerlendirilmemesi sonucunu da doğurur. Aynı sınır kişisel verilere ilişkindir: başkasına ait verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi KVKK ve TCK yönünden ayrı sorumluluk doğurabilir. Delil değerini korumak için içerik, erişilebilir açık kaynaklardan ve kayıtlı yöntemlerle toplanmalıdır.
İki Hattı Paralel Yürütmek
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin yayından çıkarılması talebi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yetkili mercie yöneltilir.
- Suç oluşturan boyut için savcılığa şikâyet dilekçesi verilir; şikâyette hangi fiilin hangi içeriğe karşılık geldiği tek tek gösterilir.
- Veri işleme boyutu varsa veri sorumlusuna başvuru yapılır, ardından Kişisel Verileri Koruma Kurumu yolu değerlendirilir.
- Kişilik haklarına saldırıdan doğan maddi ve manevi zarar için hukuk davası ayrı bir takvimde planlanır.
- Her başvurunun tarihi ve sonucu tek bir izleme tablosunda tutulur.
Teknik İncelemeye Hazırlık
- İçeriğin üretim izlerini gösteren teknik veriler silinmeden aktarılmalıdır.
- Sahte içerikle karşılaştırılacak gerçek ses ve görüntü örnekleri, tarih bilgisiyle birlikte hazırlanmalıdır.
- Bilirkişiye yöneltilecek sorular içeriğin manipüle edilip edilmediğine ve üretim yöntemine odaklanmalıdır.
- Yayının erişim sayısı ve yayılma alanı, zarar hesabı bakımından ayrıca kayıt altına alınmalıdır.
Yayılmayı Durdururken Yapılan Hata
Mağdurlar sıklıkla içeriği kendi hesaplarından paylaşarak yalanlama yolunu seçer; bu, içeriğin görünürlüğünü artırdığı gibi sonraki aşamada zarar iddiasını da tartışmalı hâle getirebilir. Açıklamanın kapsamı ve zamanı, hukuki başvurularla eşgüdümlü belirlenmelidir.
Bu rehber genel bilgilendirme sunar; içeriğin türü, platform yapısı ve yayılma biçimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden konuyu somut kayıtlarla birlikte bir hukukçuya taşımanız uygun olur.