Bir kişinin yüzü veya sesi kullanılarak üretilen sahte görüntüler, yayıldıkça geri alınması güçleşen bir zarar doğurur. Bu nedenle deepfake dosyalarında iki ayrı aciliyet vardır: içeriğin hızla erişime kapatılması ve zararın karşılanması. Bu iki hedef farklı mercilerde, farklı sürelerle yürür ve tek dilekçeyle çözülmez. Aşağıdaki kontrol listesi, iki hattın da kaybedilmemesini amaçlar.
Önce Kayıt, Sonra Kaldırma
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle erişim engeli talebinden önce içeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi, görüntü kalitesi ve varsa etkileşim sayıları kaydedilmelidir. İçeriğin bulunduğu her platform için ayrı bir kayıt tutulması, yayılmanın kapsamını göstermek bakımından sonradan önem kazanır. Bu kayıtlar hem 5651 sayılı Kanun kapsamındaki talep için hem de tazminat davasında zararın büyüklüğünü ortaya koymak için kullanılır.
İlk Günlerde Yapılacaklar
- İçeriğin bulunduğu tüm adresler bir listede toplanır ve tarihlendirilir.
- Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden kaldırma talebi iletilir ve talebin kaydı saklanır.
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle erişimin engellenmesi için yargısal başvuru hazırlanır.
- Ceza boyutu için savcılığa şikâyet dilekçesi ayrıca düzenlenir.
- İçeriğin üretiminde kullanılan kaynak görsellerin nereden alındığı araştırılır.
- Zararın kapsamı, itibar ve gelir kaybı bakımından belgelenmeye başlanır.
Üç Ayrı Merci, Üç Ayrı Sonuç
Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi, kişilik hakkı ihlali kapsamında sulh ceza hâkimliğine yapılan bir başvurunun konusudur ve kararın uygulanması BTK aracılığıyla yürür. Sahte içeriğin üretilmesi ve yayılması bakımından TCK'nın ilgili hükümleri kapsamında yürütülecek soruşturma ise savcılığın alanındadır. Maddi ve manevi tazminat talebi ise hukuk mahkemesinde açılacak ayrı bir davanın konusudur. Bu üçünün birbirinin yerine geçtiğini varsaymak, dosyanın en sık tıkandığı noktadır.
Sahteliği Ortaya Koymak
Deepfake dosyalarında karşı tarafın en olağan savunması, içeriğin gerçek olduğu iddiasıdır. Bu nedenle görüntünün üretilmiş olduğunu gösteren teknik incelemenin erken aşamada talep edilmesi gerekir. Kişinin belirtilen tarihte belirtilen yerde bulunmadığını gösteren kayıtlar, konum ve iletişim verileri de aynı amaca hizmet eder. Kişisel veri boyutu bakımından 6698 sayılı KVKK kapsamındaki başvuru yolu da paralel olarak değerlendirilebilir.
Kapanış
Bu tür dosyalarda içerik ne kadar hızlı sınırlanırsa, sonraki aşamalar o kadar yönetilebilir hâle gelir. Yukarıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; içeriğin yayılma alanı, tarafların durumu ve elde edilebilen teknik veriler stratejiyi değiştireceğinden, ilk günlerde hukuki destek alınması önem taşır.