Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zaman, hukuki nitelendirmeden daha belirleyicidir. İçerik yayıldıkça zarar büyür. Bu nedenle TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde hangi başvurunun hangi mercie yapılacağının önceden bilinmesi, dosyanın kaderini doğrudan etkiler.
İlk Saat: Tespit Olmadan Başvuru Olmaz
Deepfake içerikler kısa sürede silinebilir veya adres değiştirebilir. Bu yüzden başvurudan önce içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve görünür etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya içeriği zaman damgalı biçimde saklamak ispat gücünü artırır. Bu aşamada yapılan eksiklik, sonraki hiçbir aşamada tamamlanamaz.
Platformun İç Bildirim Kanalı: Hızlı Ama Yetersiz
Platformların kendi bildirim mekanizması genellikle en hızlı sonucu verir; ancak hukuki bir merci değildir. Platform kararı bağlayıcı bir yargı kararı doğurmaz, reddedilmesi hâlinde itiraz yolu da hukuki anlamda bir kanun yolu sayılmaz. Bu kanal, yargısal başvuruların yerine değil, onlarla birlikte kullanılmalıdır. Ayrıca platform başvurusuna verilen yanıt, içeriğin varlığını ve tarihini gösteren yararlı bir belge olarak dosyaya eklenebilir.
Erişim Engelleme ve İçerik Çıkarma: Yargısal Merci
Kişilik hakkı ihlali oluşturan yayınlarda 5651 sayılı Kanun, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi taleplerini sulh ceza hâkimliğine bağlar. Bu talebi hukuk mahkemesinde ileri sürmek ya da doğrudan idari bir kuruma yazmak, sonuç doğurmadığı gibi geri alınamayacak zaman kaybına yol açar. Öte yandan sahte içeriğin üretilmesinde kişisel veri işlenmişse, KVKK ekseninde ayrı bir başvuru hattı da açılabilir.
Ceza ve Tazminat Hatlarının Ayrışması
- Ceza şikâyeti Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; failin tespiti için IP ve hesap kayıtları buradan istenir.
- Manevi ve maddi tazminat talebi hukuk mahkemesinde ayrı dava konusudur.
- Kişisel veri boyutunda önce veri sorumlusuna başvurulması gereken hâller vardır.
- Erişim engelleme kararı tazminat hakkını tüketmez; iki hat paralel yürür.
Sık Yapılan Merci Hataları
- Şikâyet dilekçesiyle içeriğin kaldırılmasını beklemek.
- Sulh ceza hâkimliğine yapılacak talebi asliye hukuk dosyasında dile getirmek.
- Yalnızca platforma bildirimde bulunup yargısal süreç başlatmamak.
- İçeriğin kopyalarını ve yeniden yayınlarını ayrı ayrı belgelememek.
Bu içerik genel çerçeveyi anlatır; sahte içeriğin türü, yayıldığı mecra ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebilir. Yayılma hızı dikkate alındığında, kendi olayınız için vakit kaybetmeden hukuki destek almanız isabetli olur.