Bir veri ihlali ya da hesap ele geçirme olayında mağdurun elinde tek bir dosya vardır; ama o dosyadan doğan talepler en az üç ayrı yola dağılır: ceza soruşturması, içeriğin kaldırılması ve idari denetim. Bilişim uyuşmazlıklarında en pahalı hata, üçünü tek bir dilekçeyle tek bir mercie sunmak ve her birinden ayrı ayrı ret almaktır.
Üç Yol, Üç Farklı Muhatap
Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin ele geçirilmesi veya sistemin engellenmesi gibi fiiller TCK'nın 243-245. maddeleri kapsamında değerlendirilir ve muhatap Cumhuriyet başsavcılığıdır. İçeriğin yayından çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yürür; burada önce içerik veya yer sağlayıcıya başvuru, ardından sulh ceza hâkimliği devreye girer. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutu ise KVKK ve 6698 sayılı Kanun kapsamında, veri sorumlusuna başvuru ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet hattından ilerler. Bu üç hat birbirinin alternatifi değildir; biri diğerinin süresini durdurmaz.
Platform Başvurusunu Atlamanın Bedeli
Erişim engelleme ve veri koruma hatlarının ortak özelliği, doğrudan yargıya gitmeden önce muhataba başvuru basamağının bulunmasıdır. Platforma veya veri sorumlusuna hiç başvurmadan yapılan şikâyetler, esas incelenmeden usulden reddedilebilir. Bu nedenle platform başvurusu bir formalite değil, sonraki aşamanın dava şartıdır. Başvurunun kendisi kadar ispatı da önemlidir: platform içi form numarası, otomatik yanıt e-postası ve başvuru tarihini gösteren ekran görüntüleri saklanmalıdır.
Delil, Merci Değişmeden Önce Toplanır
Bilişim delilinin ömrü kısadır. Log kayıtları saklama süresi dolduğunda silinir, paylaşım kaldırılır, hesap kapanır. Merci tartışması sürerken kaybedilen içerik, doğru mahkemeye ulaşıldığında geri gelmez. Bu nedenle:
- URL, tarih ve saat bilgisini kapsayan tam sayfa çıktıları alınmalı
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalı
- Cihaz üzerindeki veriye dokunulmadan, aynısı çıkarılarak inceleme yapılmalı
- Veri sorumlusundan ihlal bildiriminin içeriği ve tarihi yazılı olarak istenmeli
Kurul Kararından Sonraki Aşama
Kurul şikâyet üzerine karar verdiğinde, bu karara karşı gidilecek yol ile idari para cezalarına karşı başvurulacak merci aynı olmayabilir. Karar metninde gösterilen başvuru yolu ve süresi mutlaka okunmalı, tebliğ tarihi ayrı bir yerde kayıt altına alınmalıdır. Karar metnindeki bilgiyle güncel mevzuat karşılaştırılmadan yapılan başvurular, süresi içinde yapılmış olsalar bile yanlış merci nedeniyle geri dönebilir.
Kısa Bir Hatırlatma
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; teknik altyapı, olayın gerçekleştiği platform ve verinin niteliği izlenecek yolu değiştirir. Veri ihlaline maruz kaldığınızı düşünüyorsanız, delil kaybı yaşanmadan bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.