Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları yayıldığında iki ihtiyaç aynı anda doğar: içeriğin bir an önce erişime kapatılması ve sorumlular hakkında ceza soruşturması başlatılması. Bu iki yol farklı mercilere aittir ve karıştırıldığında zaman kaybı doğar. Bu rehber, TCK, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde adımları sıralar.
Önce Delili Sabitleyin
Deepfake içeriklerin en belirgin özelliği hızla silinebilmesidir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce içeriğin bağlantı adresi, yayım tarihi, hesap bilgileri ve görüntünün kendisi kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, sayfanın tam adresini ve tarihi gösteren kayıtlar, mümkünse dosyanın özet değeri ve noter tespiti tercih edilir. Yayılımın hangi hesaplar üzerinden gerçekleştiğini gösteren bir zaman çizelgesi, hem kaldırma talebini hem de suç duyurusunu güçlendirir.
İçeriğin Kaldırılması: Sulh Ceza Hâkimliği
Kişilik haklarını ihlal eden internet içeriklerine yönelik içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talepleri 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine yapılır. Hâkimlik bu talepleri kısa sürede karara bağlar ve karar ilgili birim aracılığıyla uygulanır. Bu talep, savcılığa verilen suç duyurusunun içine yerleştirildiğinde beklenen hızda sonuç vermeyebilir; çünkü iki başvurunun konusu ve mercii farklıdır. Platforma yapılan bildirim ise hukuki başvurunun yerini tutmaz, yalnızca paralel bir kanaldır.
Suç Duyurusunda Nitelendirme
- Bilişim sistemlerine yönelen fiiller bakımından TCK'nın 243 ila 245. maddeleri gündeme gelebilir.
- Sahte içeriğin muhtevasına göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal veya müstehcenlik değerlendirmesi yapılabilir.
- Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması ayrı bir başlık olarak ileri sürülebilir.
- İçerik bir menfaat temini amacıyla kullanıldıysa dolandırıcılık boyutu tartışılır.
- Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık şikâyet süresinin işlediği unutulmamalıdır.
KVKK Yolunun Yeri
Görüntü ve ses kaydı kişisel veri niteliği taşıdığından, verinin hukuka aykırı işlenmesi bakımından KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu da açıktır. Bu yol ceza soruşturmasının alternatifi değil tamamlayıcısıdır; özellikle içeriğin arama sonuçlarından çıkarılması bakımından işlev görür. Üç yolun paralel yürütülmesi mümkündür, ancak her biri için ayrı dilekçe ve ayrı takip gerekir.
Kapanış Notu
Sahte içerik dosyalarında ilk kırk sekiz saat, delilin korunması bakımından belirleyicidir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin niteliği ve yayılma biçimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanın somut olarak değerlendirilmesi önerilir.