Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasının durdurulması ve failin belirlenmesi. Bu iki hedef farklı yollarla yürütülür. 5651 sayılı Kanun içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi bakımından hızlı bir mekanizma sunarken, cezai sorumluluk TCK kapsamında; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu ise KVKK çerçevesinde değerlendirilir. Bilişim sistemlerine yönelik eylemler bakımından TCK'nın 243-245. maddeleri ayrıca gündeme gelebilir.
İlk Yirmi Dört Saat: Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Deepfake içerikler hızla silinir, yeniden yüklenir ve adres değiştirir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinden önce içeriğin bulunduğu bağlantı adresleri, yayın tarihi, hesap bilgileri ve varsa etkileşim sayıları kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, bağlantı adresinin tam hâli ve tarih bilgisi birlikte saklanmalı; mümkünse tespit işlemi noter aracılığıyla belgelenmelidir.
Hangi Yol Hangi Sonucu Verir
- Erişimin engellenmesi talebi: içeriğin yayılmasını durdurur, faili bulmaz
- Suç duyurusu: fail hakkında soruşturma başlatır, içeriği kendiliğinden kaldırmaz
- Veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet: verinin silinmesi ve idari yaptırım boyutu
- Tazminat davası: manevi ve maddi zararın karşılanması
Uzlaştırma Kapsamı Neden Önemli
Deepfake içerik somut olayda hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya iftira gibi farklı suçları oluşturabilir. Bu suçların bir kısmı uzlaştırma kapsamındayken bir kısmı değildir. Nitelendirme mağdurun beyanına göre değil dosyadaki delillere göre yapıldığından, suç duyurusu metninde eylemin nasıl gerçekleştiği ayrıntılı anlatılmalı; hukuki nitelendirme dayatılmamalıdır. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta anlaşma sağlanırsa içeriğin kaldırılması ve tekrarlanmaması taahhüdü metne yazılmalıdır.
Şikâyet Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- İçeriğin nerede, ne zaman ve nasıl fark edildiği
- Bağlantı adresleri ve hesap bilgilerinin tam listesi
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren karşılaştırma unsurları
- Failin tespiti için hangi kayıtların istenmesinin talep edildiği
- İçeriğin yayılmasının durdurulmasına ilişkin acil talep
Süre Bilinci
Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi bulunduğundan, içerikle karşılaşıldığı tarih mutlaka not edilmelidir. İçeriğin tekrar yayımlanması hâlinde her yeni yayım ayrıca değerlendirilebilir; bu nedenle sonraki tespitler de aynı dosyaya eklenmelidir.
Bu içerik genel bilgi sunar. Eylemin niteliği, platformun konumu ve delil durumu izlenecek yolu değiştirdiğinden, başvuru yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz önemlidir.