Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun en büyük sorunu, içeriğin hızla yayılması ve kısa sürede kaynağının kaybolmasıdır. Bu nedenle deepfake dosyalarında kurulacak ilk şey hukuki nitelendirme değil, delil zinciridir. İçerik kaybolduktan sonra yapılan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır.
İlk 24 Saatte Delil Koruma
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, kullanıcı adı ve yayın tarihi kaydedilir.
- Ekran görüntüsü alınırken tarayıcı adres çubuğu ve saat bilgisi görünecek şekilde kayıt yapılır.
- Video veya ses dosyası indirilerek özgün haliyle saklanır; sıkıştırma ve yeniden yükleme dosyanın teknik izlerini bozabilir.
- İçeriğin paylaşıldığı diğer hesaplar ve yeniden paylaşımlar listelenir.
- Toplanan materyal tek klasörde, değiştirilmeden ve tarihli biçimde muhafaza edilir.
Hukuki Nitelendirmeyi Ayrıştırmak
Aynı içerik birden fazla hukuki zemine dokunabilir. Kişilik haklarına saldırı boyutu ayrı, TCK kapsamındaki suç boyutu ayrı değerlendirilir; içerik bir bilişim sisteminden hukuka aykırı erişimle elde edilmişse TCK 243-245 hükümleri gündeme gelir. İçerik kişisel veri niteliğindeyse KVKK kapsamındaki başvuru yolu da açıktır. Nitelendirme belirsiz bırakıldığında, başvurular birbirini beklemeye başlar ve süre kaybedilir.
Erişimin Engellenmesi Talebi
5651 sayılı Kanun, içeriğe erişimin engellenmesi bakımından hızlı işleyen bir yol öngörür. Bu yolun etkili kullanılabilmesi için başvuruda hangi bağlantı adresinin, hangi gerekçeyle engellenmesi istendiğinin tek tek gösterilmesi gerekir. Genel ifadelerle yapılan talepler, teknik olarak uygulanamadığı için sonuçsuz kalabilir. Ayrıca platformun kendi bildirim mekanizması da paralel olarak kullanılmalı, yapılan bildirim ve gelen yanıtlar saklanmalıdır.
Şikâyet Dosyasını Kurmak
- Delil klasörü, içerik listesi ve zaman çizelgesiyle birlikte sunulur.
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren teknik bulgular varsa ayrı başlıkta anlatılır.
- Failin belirlenmesi için hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiği talep olarak yazılır.
- Mağduriyetin somut sonuçları; işten çıkarılma, itibar kaybı, tehdit içerikli mesajlar gibi, belgeyle desteklenir.
Ceza Yolu ile Tazminat Yolu Arasındaki Denge
Failin bilinmediği dosyalarda ceza soruşturması, kimlik tespiti bakımından tek gerçekçi yoldur. Fail biliniyor ve zarar parasal olarak somutlaşmışsa, tazminat talebi ayrıca ve eş zamanlı yürütülebilir. Karşı taraftan gelen özür ve içerik kaldırma teklifleri, yalnızca içeriğin tüm kopyalarının kaldırılmasını ve tekrarı halinde sonucu düzenleyen yazılı bir metne bağlanırsa anlamlıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; platform türü, içeriğin niteliği ve failin bilinip bilinmemesi izlenecek yolu değiştirir. Delillerin kısa sürede kaybolabildiği bu tür olaylarda gecikmeden hukuki destek alınması önemlidir.