Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırıların en hızlı yayılan biçimi hâline geldi. Bu dosyalarda mağdurun önünde eş zamanlı yürütülmesi gereken üç hat vardır: içeriğin kaldırılması, failin tespiti ve tazminat talebi. Bu rehber, TCK, 5651 sayılı Kanun ve 6698 sayılı KVKK çerçevesinde bu üç hattı birlikte ele alır.
İlk Aşama: Delili Kaybetmeden Kaydetmek
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle erişimin engellenmesi talebinden önce kayıt alınmalıdır. Alınması gereken kayıtlar şunlardır:
- İçeriğin tam adresi ve yayınlandığı hesap bilgileri
- Yayın tarihi, görüntülenme ve paylaşım sayıları
- Sayfanın tarih damgalı ekran kaydı ve mümkünse video kaydı
- Yorum ve alıntı yoluyla yapılan yeniden yayınların listesi
- Mağdura ulaşan mesaj ve bildirimler
İçeriğin Kaldırılması ve Erişim Engeli
Kişilik hakkı ihlaline dayanan erişimin engellenmesi başvurusu, internet mevzuatı kapsamında hızlı sonuç veren yollardan biridir. Paralel olarak platformun kendi bildirim mekanizması da kullanılmalı, başvuru numarası saklanmalıdır. İçerik birden çok platformda yayıldıysa her biri için ayrı başvuru gerekir; tek bir karar tüm kopyaları otomatik olarak kapsamaz. Bu nedenle takip listesi tutulmalı ve yeniden yayınlar için başvuru güncellenmelidir.
Ceza ve Hukuk Hatlarının Ayrılması
- Fiilin niteliğine göre şikâyet dilekçesi hazırlanır; hakaret, iftira, özel hayatın gizliliğini ihlal ya da müstehcenlik gibi başlıklar somut olaya göre değerlendirilir.
- Failin tespiti için bağlantı kayıtlarının ilgili sağlayıcılardan istenmesi talep edilir.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa veri koruma tarafındaki başvuru ayrıca yapılır.
- Hukuk tarafında maddi ve manevi tazminat talebi, kişilik haklarına saldırı esasına dayandırılır.
- Ceza dosyasındaki tespitlerin hukuk davasına aktarılması için belge örneği alınır.
Tazminat Talebini Somutlaştırmak
Manevi tazminat talebinde saldırının ağırlığı, yayılma alanı ve mağdurun toplumsal konumu birlikte değerlendirilir. Maddi tazminat yönünden ise iş kaybı, iptal edilen sözleşmeler, itibar onarımı için yapılan harcamalar ve gerekiyorsa aldırılan psikolojik destek giderleri belgelenmelidir. İçeriğin sahte olduğunu gösteren teknik inceleme raporu, hem ceza hem hukuk dosyasında merkezî öneme sahiptir.
Anlaşma Teklifi Geldiğinde
Fail ya da yayıncı, içeriğin kaldırılması karşılığında şikâyetten vazgeçilmesini önerebilir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken şudur: içerik kopyalanarak yayıldıysa kaldırma taahhüdü tek başına sonuç doğurmaz. Anlaşma yapılacaksa tüm kopyaların kaldırılması, yeniden yayın yasağı ve ihlal hâlinde uygulanacak yaptırım metne yazılmalıdır. Ayrıca resen soruşturulan suç tiplerinde vazgeçmenin süreci sona erdirmeyeceği bilinmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin yayıldığı platform, failin bilinip bilinmemesi ve zararın kapsamı sürecin yönünü değiştirir. Yayılma hızı nedeniyle ilk gün içinde hukuki destek alınması, sonraki aşamaları kolaylaştırır.