Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar hızlı büyür, delil ise hızla kaybolur. İçerik yayından kaldırıldığında mağdur rahatlar; oysa çoğu zaman elindeki tek ispat aracı da böylece ortadan kalkar. Bu rehber, deepfake vakalarında delilin korunması, başvuru sırası ve uzlaştırma aşamasının süreci nasıl etkilediği üzerine kuruludur.
Önce Kayıt, Sonra Kaldırma
İlk yapılması gereken, içeriğin bulunduğu adresin tam bağlantısı, yayın tarihi, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve ekran görüntüleriyle kayıt altına alınmasıdır. Yalnızca ekran görüntüsü çoğu kez yetersiz kalır; videonun ya da ses kaydının dosya olarak indirilmesi, mümkünse ekran kaydı alınması ve dosyanın değiştirilmediğini gösterecek şekilde saklanması gerekir. İçeriğin kaç hesapta yeniden paylaşıldığı da not edilmelidir, çünkü kaldırma talebi tek adresle sınırlı kalırsa yayılma devam eder.
İki Ayrı Takvim: Kaldırma ve Ceza Soruşturması
Deepfake vakalarında iki yol paralel yürür ve süreleri farklıdır. Birincisi, 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurudur; burada amaç zararın büyümesini durdurmaktır ve hızlı işler. İkincisi, savcılığa yapılan suç duyurusudur; burada amaç failin tespiti ve cezai sorumluluktur. Birini yapıp diğerini ihmal etmek sık görülen hatadır: içerik kaldırılır ama fail bulunmaz, ya da soruşturma sürerken içerik aylarca yayında kalır.
Nitelendirme ve Şikâyet Süresi
Somut olayın hangi suça vücut verdiği, izlenecek usulü de belirler. Kişinin görüntüsünün cinsel içerikli biçimde kullanılması, hakaret oluşturacak içerik üretilmesi, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesi veya sahte içerikle menfaat sağlanması farklı hükümlere girer. Bu ayrım önemlidir, çünkü şikâyete bağlı suçlarda süre failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar ve kaçırılması hâlinde soruşturma yürütülemez. Failin kim olduğu bilinmiyorsa, şikâyet dilekçesinde bu durumun açıkça belirtilmesi gerekir.
Uzlaştırma Aşaması Süreci Nasıl Etkiler?
Bazı suç tipleri uzlaştırma kapsamındadır; dosya bu kapsamdaysa soruşturma, uzlaştırma bürosuna gönderilir. Mağdur açısından burada verilecek karar yalnızca duygusal değil stratejiktir: uzlaşma sağlandığında ceza yönünden dosya sonlanır, bu nedenle içeriğin tüm kopyalarının kaldırılması, tekrarlanmaması ve maddi karşılık gibi noktaların uzlaşma metnine yazılması gerekir. Kapsam dışındaki suçlarda ise uzlaşma beklentisiyle geçirilen zaman, delil kaybına yol açabilir.
Tazminat Yolunu Unutmamak
Ceza soruşturması, kişilik haklarına saldırı nedeniyle açılabilecek manevi ve maddi tazminat davasının yerine geçmez. İki süreç ayrı takvimlerde yürür ve tazminat davasında ispat yükü farklıdır. Ceza dosyasındaki bilirkişi incelemesi, tazminat dosyası için de güçlü bir dayanak oluşturabilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; içeriğin türü, yayın platformu ve failin bilinip bilinmemesi izlenecek yolu değiştirir. Elinizdeki kayıtlarla birlikte hukuki destek alınması önerilir.