Bir sistemin izinsiz erişime uğraması ya da verilerin dışarı sızması halinde kaybedilen en değerli şey zamandır. Dijital iz kısa ömürlüdür; kayıtlar dönüşümlü olarak üzerine yazılır ve haftalar sonra yapılan başvuruda çoğu veri artık bulunamaz. Bu rehber, TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri ile 5651 ve KVKK çerçevesinde suç duyurusu aşamasını ve uzlaşma seçeneğini ele alır.
İlk 72 Saatte Yapılacaklar
Teknik müdahale ile hukuki hazırlık aynı anda yürütülmelidir. Sistemi kapatmak yerine, öncelikle mevcut durumun kayıt altına alınması gerekir:
- Sunucu ve uygulama loglarının ayrı bir ortama kopyalanması, üzerine yazılmasının durdurulması
- Ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisiyle birlikte alınması
- Erişim yetkisi bulunan kullanıcı listesinin dondurulması
- Şüpheli e-posta ve mesajların başlık bilgileriyle saklanması
- Kişisel veri etkilenmişse KVKK kapsamındaki bildirim yükümlülüğünün ayrıca değerlendirilmesi
Suç Duyurusu Dilekçesini Kurmak
Dilekçe teknik bir rapor gibi değil, olay anlatısı gibi kurulmalıdır: ne zaman fark edildi, hangi sistem etkilendi, hangi veriler söz konusu, kimlerin erişimi vardı. Talep bölümünde ise soruşturmanın yönünü belirleyen isteklere yer verilir; trafik kayıtlarının ilgili sağlayıcılardan istenmesi, dijital materyal üzerinde inceleme yapılması ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde koruma tedbirlerine başvurulması bunların başında gelir. Kaynak IP ya da hesap bilgisi biliniyorsa dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Şikayete Bağlılık ve Uzlaştırma Etkisi
Bilişim alanındaki suç tiplerinin bir kısmı şikayete bağlı iken, bir kısmı re'sen soruşturulur. Bu ayrım iki şeyi belirler: şikayet süresinin işleyip işlemediği ve dosyanın uzlaştırma kapsamına girip girmediği. Şikayete bağlı bir suç tipi söz konusuysa, uzlaştırma teklifi geldiğinde alınacak karar, ceza davasının kaderini doğrudan etkiler. Uzlaşma kabul edilip edim yerine getirildiğinde ceza yönünden dosya kapanır; bu nedenle maddi zararın karşılanma biçimi ve verilerin silinmesi taahhüdü metinde açıkça yer almalıdır.
Ceza Yolu ile Tazminat Yolunu Ayırmak
- Ceza soruşturması failin tespitini sağlar; zararın tazmini ise ayrı bir hukuk davasının konusudur.
- İçerik yayılmışsa, 5651 kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması yolları hızla işletilmelidir.
- Kişisel veri boyutu varsa Kurul'a şikayet, ceza sürecinden bağımsız olarak yürütülebilir.
- Şirket bakımından ticari itibar zararı da ayrıca belgelenmelidir.
Uzlaşma Değerlendirmesinde Ölçütler
Failin kim olduğu tespit edilmişse ve zarar telafi edilebilir düzeydeyse, uzlaşma hızlı sonuç verebilir. Buna karşılık verilerin üçüncü kişilere aktarıldığından şüpheleniliyorsa, tek başına ödeme riski ortadan kaldırmaz; bu durumda soruşturmanın sürmesi tercih edilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; her olayın teknik altyapısı ve suç tipi farklıdır. Delil kaybını önlemek için ilk günlerde hukuki ve teknik desteği birlikte almanız önerilir.