Deepfake teknolojisiyle üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik ihlalin yanı sıra maddi ve manevi tazminat taleplerini de gündeme getirir. Bu yazı, deepfake mağdurunun izleyeceği süreç ve usul planını, özellikle içeriğin hızla yayılması nedeniyle ortaya çıkan delil eksikliği riskine odaklanarak açıklar.
İlk 24 Saatte Delilin Sabitlenmesi
Deepfake dosyalarında en büyük tehlike, içeriğin platformdan kaldırılması veya değiştirilmesiyle delilin buharlaşmasıdır. Bu nedenle ekran görüntüsü tek başına yetersizdir; içeriğin bulunduğu bağlantı, yayın tarihi, hesap bilgisi ve mümkünse noter ya da e-tespit yoluyla kayıt altına alınması gerekir. Dosyanın kaynak URL'si ve erişim zamanı belgelenmeden yapılan başvurular, ispat aşamasında zayıf kalır.
Erişimin Engellenmesi ve Tazminatın Farkı
5651 sayılı Kanun çerçevesindeki erişim engelleme, içeriğin yayılmasını durdurmayı hedefler; ancak bu, uğranılan zararın giderilmesi anlamına gelmez. Tazminat talebi ayrı bir yoldur ve failin kusuru, zararın kapsamı ile içerik arasındaki nedensellik bağının ortaya konmasını gerektirir. İki sürecin paralel yürütülmesi, hem yayılımı sınırlar hem de tazminat davasının delilini korur.
Kişisel Verinin İşlenmesi Boyutu
Deepfake üretimi çoğu zaman kişinin görüntü ve sesinin izinsiz işlenmesini içerir. KVKK kapsamında verinin hukuka aykırı işlenmesi, tazminat talebine ek bir hukuki dayanak sağlayabilir. TCK'nın bilişim ve özel hayatı ilgilendiren hükümleri ise ceza boyutunu ilgilendirir; bu iki eksenin dosyada birlikte kurgulanması önemlidir.
Süreç Planı
- İçeriğin ilk tespiti ve teknik olarak sabitlenmesi
- Yayıncı ve barındırıcıya yönelik kaldırma başvurusu
- Failin belirlenmesi için içerik ve hesap izlerinin toplanması
- Maddi ve manevi zararın kalem kalem belgelendirilmesi
Değerlendirme Notu
Deepfake dosyalarında zamanın en kritik değişken olduğunu unutmamak gerekir; geciken her gün delilin geri getirilemez biçimde kaybolması demektir. Failin tespit edilip edilememesi, içeriğin teknik özellikleri ve yayılma alanı her olayda farklıdır. Bu nedenle burada çizilen çerçeve geneldir; somut olayınız için hem teknik hem hukuki tarafı birlikte değerlendiren bir destek almanız önerilir.