Bir veri ihlali sonrasında mağdurun önünde tek bir yol yoktur: idari şikâyet, ceza soruşturması, erişim engelleme ve tazminat davası birbirinden ayrı raylarda ilerler. Her rayın görevli mercii farklı olduğu için, ilk hamlenin yanlış seçilmesi hem süre hem de delil kaybı doğurur. Bu rehber, veri ihlali kaynaklı tazminat talebinde merci analizini ve dijital delilin hızla eskimesinden doğan riski konu alır.
Dört ayrı yol, dört ayrı merci
- Tazminat: Maddi ve manevi zarar talebi genel hukuk yargısında görülür; ihlalin ticari işletmeler arasındaki bir ilişkiden doğması hâlinde görev değerlendirmesi ayrıca yapılır.
- İdari şikâyet: KVKK kapsamındaki veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet, tazminat davasından bağımsız yürür.
- Ceza: TCK 243-245 kapsamındaki sisteme girme, verileri engelleme veya bozma fiilleri için savcılığa suç duyurusu yapılır.
- İçerik ve erişim: 5651 çerçevesinde sızdırılan verinin yayımlandığı adrese ilişkin talepler kendi usulüne tabidir.
Tazminatta yetki: nereden dava açılabilir?
Haksız fiil niteliğindeki veri ihlallerinde davalının yerleşim yeri yanında, fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer de yetki tartışmasında gündeme gelir. Verinin sunucusunun yurt dışında bulunması, davalı şirketin Türkiye ayağının bulunup bulunmadığı ve zararın nerede doğduğu bu değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Sözleşmeye dayalı bir ilişki varsa, sözleşmedeki yetki kaydının tarafların sıfatına göre geçerli olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Dijital delil neden hızla kaybolur?
Veri ihlali dosyalarının en kırılgan noktası, ispatın büyük ölçüde karşı tarafın elindeki kayıtlara bağlı olmasıdır. Sunucu logları, erişim kayıtları ve yönetim paneli izleri belirli saklama süreleri sonunda rutin biçimde silinir. Bu nedenle tazminat dosyasında delil toplama, dava dilekçesinin yazımından önce başlamalıdır: karşı taraftan kayıt talebi, ihlal bildiriminin çıktısı, ihlalin kamuya duyurulduğu tarihe ilişkin belgeler ve mağdurun kendi cihazındaki bildirimlerin kaydı erken aşamada güvenceye alınmalıdır.
Kendi elinizdeki kanıtlarda ise delilin elde ediliş biçimi tartışma yaratabilir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, kaydın tarih ve içerik bütünlüğünü gösteren bir tespit yaptırılması ispat değerini yükseltir.
Zararı somutlaştırmadan dava açmanın maliyeti
Veri ihlali davalarında en sık karşılaşılan ret gerekçelerinden biri, zararın soyut kalmasıdır. Sızan verinin hangi kategoride olduğu, kimlik bilgisi mi finansal bilgi mi yoksa özel nitelikli veri mi içerdiği ve bu sızıntının somut olarak hangi sonucu doğurduğu ayrı ayrı yazılmalıdır. Dolandırıcılık girişimi, kredi başvurusu, hesap ele geçirme gibi sonuçlar varsa bunların tarih ve belge ile bağlanması gerekir.
Sıralamayı planlamak
Ceza soruşturması ile tazminat davasının sırası dosyaya göre değişir. Failin kimliği belirsizse ceza dosyasından çıkacak tespitler tazminat için değerli olabilir; buna karşılık ceza sürecinin uzaması tazminat yönünden süreleri riske atabilir. İki yolun takvimi birlikte kurulmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. İhlalin teknik niteliği ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki destek alınması önerilir.