Sözleşmeye konu edimin ayıplı çıkması hâlinde alıcının hakları güçlüdür; ancak bu haklar kısa süreli külfetlere bağlanmıştır. Türk Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu çerçevesinde ayıp bildiriminde gecikmek, dava açılmadan çok önce hakkın kaybına yol açar. Bu rehber, ayıp iddiasının arabuluculuk basamağına kadar olan yolculuğunu ele alır.
Gözden Geçirme ve Bildirim Külfeti
Alıcı, teslim aldığı edimi işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmek ve tespit ettiği ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Ticari satımlarda bu külfet çok daha katıdır: açıkça belli olan ayıplar için iki gün, muayenede kolayca fark edilemeyen ayıplar için ise ortaya çıktıktan sonraki sekiz gün içinde bildirim yapılması aranır. Bu süreler kaçırıldığında mal kabul edilmiş sayılır ve sonraki tüm tartışma anlamını yitirir.
Bildirimi İspat Edilebilir Kılmak
Telefonla yapılan şikâyet, karşı taraf inkâr ettiğinde hukuken yok hükmündedir. Bildirimin noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta veya en azından teslim kaydı bulunan bir yazışma kanalıyla yapılması gerekir. Bildirim metninde ayıbın niteliği, tespit tarihi ve kullanılan seçimlik hak açıkça yazılmalıdır; sonradan hak değiştirmek her zaman mümkün olmaz.
Arabuluculuk Dava Şartı Olduğunda
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklarda ve tüketici uyuşmazlıklarının belirli bölümünde arabuluculuk, dava açmadan önce tamamlanması zorunlu bir aşamadır. Bu basamak atlanırsa mahkeme işin esasına girmeden davayı usulden reddeder. Arabuluculuğa başvuru ayrıca zamanaşımını durdurduğundan, süre sıkışıklığı yaşanan dosyalarda erken başvurunun koruyucu bir işlevi de vardır.
Görüşme Masasına Hazırlıksız Oturmayın
- Sözleşme, sipariş formu, teknik şartname ve teslim tutanağı bir arada sunulur
- Ayıbın miktarını gösteren onarım faturaları veya değer kaybı hesabı hazırlanır
- Karşı tarafın kabul anlamına gelebilecek yazışmaları ayrı bir ek olarak toplanır
- Talep, tek bir rakam yerine kalem kalem ve hesaplanabilir biçimde yazılır
- Anlaşma ihtimaline karşı, imzalanacak metnin ifa takvimi önceden düşünülür
Anlaşma Belgesinin Değeri
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, koşulları sağlandığında icra edilebilirlik gücü taşır. Bu nedenle metnin muğlak yazılması, yeni bir uyuşmazlık kaynağı yaratır. Neyin, ne zaman ve hangi koşulla yapılacağı ile ödeme yapılmaması hâlinde sonucun ne olacağı açıkça düzenlenmelidir.
Anlaşma Sağlanamazsa
Son tutanağın düzenlenmesinden sonra açılacak davada, arabuluculuk aşamasında sunulan belgeler ve karşı tarafın savunma çizgisi önemli bir yol göstericidir. Görüşmede ortaya çıkan zayıf noktalar, dava dilekçesinde önceden karşılanmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Sözleşmenin tarafları, işin ticari olup olmaması ve ayıbın türü süreleri değiştirebileceğinden, bildirim külfeti işlemeye başlamadan hukuki görüş alınması önem taşır.