Sözleşmeye aykırı ya da ayıplı ifa iddialarında, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurma zorunluluğu bulunan uyuşmazlık türleri vardır. Bu şartın atlanması, esasa girilmeden usulden ret sonucunu doğurur. Ayıp bildiriminin karşı tarafa geç ulaşması ise, arabuluculuk masasına oturulduğunda savunmanın en güçlü kozu hâline gelir. Aşağıdaki rehber, TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu iki riski birlikte yönetir.
Ayıp Bildirimini Tarihlendirmek
Ayıplı ifa iddiasında ilk soru her zaman aynıdır: ayıp ne zaman fark edildi ve karşı tarafa ne zaman bildirildi? Açık ayıplarda gözden geçirme ve bildirim beklenirken, gizli ayıplarda bildirim yükümlülüğü ayıbın ortaya çıktığı ana bağlanır. Bu nedenle bildirimin yazılı, tarihli ve teslimi ispatlanabilir bir kanalla yapılması gerekir. Noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta veya karşı tarafın yanıt verdiği bir e-posta zinciri bu işlevi görür; telefon görüşmesi tek başına yeterli olmaz.
Arabuluculuk Öncesi Hazırlık Listesi
- Uyuşmazlığın ticari iş niteliğinde olup olmadığı ve dolayısıyla dava şartı arabuluculuk kapsamına girip girmediği.
- Karşı tarafın doğru tüzel kişi olarak belirlenmesi; grup şirketlerinde yanlış muhatap seçimi süreci baştan tekrarlatır.
- Başvuru dilekçesinde talebin türü: onarım, bedel indirimi, bedelin iadesi veya tazminat.
- Zararın hesabı: doğrudan zarar, ikame masrafı ve varsa iş kaybı ayrı kalemler olarak gösterilmeli.
- Süre bakımından zamanaşımının arabuluculuk sürecinde nasıl etkilendiği.
Masada Yapılan Tipik Hatalar
- Anlaşma tutanağının kapsamının belirsiz bırakılması; tutanak, hangi taleplerden feragat edildiğini açıkça yazmalıdır.
- Gelecekte ortaya çıkabilecek gizli ayıplar için saklı tutulan hakların belirtilmemesi.
- Ödeme takviminin yaptırımsız kurulması; taksitli ödemelerde temerrüt hâlinin sonucu yazılmazsa tutanağın icrası zorlaşır.
- Tutanakta yalnızca toplam rakam yazılması ve kalemlerin dökümünün yapılmaması.
Anlaşmama Hâlinde Dava Hazırlığı
Arabuluculuk sonuçsuz kaldığında hazırlanan dava dilekçesi, masada paylaşılan bilgilerin gizliliğini gözetmek zorundadır. Bu nedenle iddianın omurgası, arabuluculuk görüşmelerine değil, bağımsız belgelere dayandırılmalıdır. Teknik bir konu varsa özel uzman görüşü alınması, keşif ve bilirkişi aşamasında tartışmanın çerçevesini erkenden belirler. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi ise dava şartının yerine getirildiğini gösteren temel belgedir.
Kapanış
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; ayıplı ifa uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen unsur çoğunlukla bildirimin zamanı ve biçimidir. Ayıbı bildirmekte geciktiğinizi düşünüyorsanız, hangi taleplerin hâlâ ileri sürülebileceğini bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yararlı olur.