Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın kaderini belirleyen şey, çoğu zaman olayın kendisi değil; zararın hangi belgeyle ve hangi tarihte ortaya konulduğudur. Zarar gören taraf olayın haklılığına odaklanırken, karşı taraf ispat boşluklarını hedef alır. Bu rehber, TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde ihbar ve belgeleme aşamasını ele alır.
Dört Unsuru Ayrı Ayrı Belgelemek
Haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı fiil, zarar, illiyet bağı ve kural olarak kusur unsurlarına dayanır. Dosya hazırlığında bu dört unsur tek bir anlatı içinde eritilmemeli, her biri kendi belgesiyle eşleştirilmelidir. Zarar kalemleri de fiilî zarar, yoksun kalınan kâr ve varsa manevi zarar başlıkları hâlinde ayrılmalıdır.
İhbarın Yazılı Yapılmasının Pratik Değeri
Sözlü bildirimler, karşı taraf inkâr ettiğinde ispatı güç hâle gelir. Yazılı ihbar üç işlev görür: zararın öğrenildiği anı belgeler, karşı tarafı temerrüde düşürerek faiz başlangıcını netleştirir ve sonraki savunmayı sınırlandırır. İhbar metninde olayın tarihi, zararın niteliği, talep edilen davranış ve verilen süre açıkça yer almalıdır.
Zamanaşımı Savunmasına Karşı Hazırlık
TBK'da haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle "öğrenme tarihi"nin ne zaman gerçekleştiği dosyanın en kritik olgusudur; rapor tarihi, tebligat tarihi veya tespit tarihi gibi somut bir ana bağlanabilmelidir.
Delil Tespiti ve Bilirkişi Zamanlaması
Zararın izi silinebilecek nitelikteyse dava açılmadan önce delil tespiti istenmesi gerekir; aksi hâlde yargılama sırasında yapılacak inceleme, mevcut durumu değil değişmiş durumu ölçer.
- Hasarın giderilmesinden önce fotoğraf, tutanak ve teknik ölçüm alınır.
- Onarım yapılmışsa fatura ve iş emri kayıtları saklanır.
- Olayın görgüsüne dayanan tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri not edilir.
- Tüketici ilişkisinden doğan zararlarda TKHK kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
Kapanış
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Zararın türü ve tarafların sıfatı değiştiğinde uygulanacak hükümler de farklılaşacağından, dosyanız için ayrıca hukuki değerlendirme alınmasında yarar vardır.