Sözleşme ihlali davalarında ihlalin varlığı çoğu kez tartışmasızken, talep zararın miktarı gösterilemediği için beklenenin altında sonuçlanır. TBK borca aykırılığın sonuçlarını, HMK ispat ve talep sonucunun belirlenmesine ilişkin usulü, tüketici işlemleri bakımından ise TKHK özel korumaları düzenler. Hesap çalışması dava dilekçesinden önce yapılmalıdır; sonrasında yapılan hesap, dosyanın kurgusunu değil yalnızca rakamı değiştirir.
Önce hangi yükümlülüğün ihlal edildiğini yazmak
Tazminat talebi, ihlal edilen edimin tanımıyla başlar. Teslim zamanı, ayıpsız ifa, gizlilik, münhasırlık veya rekabet etmeme gibi yükümlülüklerin her biri farklı zarar türü doğurur. Sözleşme metninde ilgili hükmün nerede yer aldığı ve karşı tarafın davranışının bu hükümle nasıl çeliştiği somut olarak gösterilmelidir.
Temerrüt ve ihtarın hesaba etkisi
Borçlunun temerrüde düştüğü an, faiz ve bazı zarar kalemlerinin başlangıcını belirlediğinden hesabın kilit tarihidir. İhtar çekilmişse tebliğ belgesi, ihtara gerek olmayan hâllerde ise vadeyi gösteren kayıt dosyaya konulmalıdır. Yazılı ihtarın bulunmadığı dosyalarda, karşılıklı yazışmalar üzerinden temerrüt anının kurulması gerekir ve bu her zaman mümkün olmayabilir.
Zarar kalemlerini ayrıştırmak
- Fiilen yapılan ve belgelenebilen harcamalar ayrı bir başlıkta toplanır.
- İfa edilmeyen edim nedeniyle başka yerden temin edilen mal veya hizmetin bedeli gösterilir.
- Yoksun kalınan kazanç iddiası varsa, dayandığı hesap yöntemi açıklanır.
- Üçüncü kişilere karşı doğan sorumluluk varsa buna ilişkin belgeler eklenir.
- Her kalem için fatura, ödeme kaydı veya sözleşme dayanağı eşleştirilir.
Kalemlerin karışık verilmesi, bilirkişi incelemesinde bir bölümünün belirsiz sayılmasına ve hesap dışında bırakılmasına yol açar.
Cezai şart ile tazminat ilişkisi
Sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, bunun zararı karşılayıp karşılamadığı ve aşan zararın ayrıca istenip istenemeyeceği metnin lafzına göre değerlendirilir. Bu nedenle talep kurulmadan önce ilgili hükmün nasıl kaleme alındığı dikkatle okunmalı; cezai şart ile asıl alacak arasındaki ilişki dilekçede açıkça ortaya konulmalıdır.
Talep sonucunu belirsiz bırakmamak
Miktarın başlangıçta tam olarak belirlenemediği durumlarda izlenecek usul, rastgele bir rakam yazmak değil; belirsizliğin nedenini ortaya koyup uygun dava türünü seçmektir. Yanlış tercih, harç ve faiz başlangıcı bakımından sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği hesabı doğrudan etkiler. Talep tutarının ve dava türünün seçiminde somut belgeler üzerinden hukuki değerlendirme alınması yerinde olacaktır.