Ticari ve günlük sözleşme ilişkilerinde uyuşmazlığın kaderi, çoğu zaman dava dilekçesinden çok önce, karşı tarafa yapılan ilk bildirimin içeriğiyle belirlenir. Sözleşme ihlali hâlinde gönderilen ihbar veya ihtar hem borçluyu temerrüde düşürür hem de sonradan tartışılacak vakıaları tarih damgasıyla kayda geçirir. Aşağıdaki plan, ihbar aşamasını bir usul adımı olarak ele alır.
İhbarın Üç İşlevi
Bildirim tek amaçlı bir yazı değildir. Birinci işlevi, TBK anlamında borcun ifa edilmediğini ve süre verildiğini ortaya koymaktır. İkinci işlevi, alacaklının hangi hakkı seçtiğini göstermektir; ifa, ifadan vazgeçip tazminat veya sözleşmeden dönme arasındaki tercih sonradan çelişkili davranış tartışmasına açık hâle gelmemelidir. Üçüncü işlevi ise ispat sağlamaktır: usulüne uygun tebliğ edilmiş bir ihtar, taraflar arasındaki durumun o tarihteki fotoğrafını verir.
İhtar Metninde Bulunması Gerekenler
- Sözleşmenin tarih ve konusuyla açıkça belirlenmesi
- İhlal edilen yükümlülüğün somut olarak tarif edilmesi, genel ifadelerden kaçınılması
- Verilen ifa süresinin başlangıcı ve bitişiyle yazılması
- Sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağının belirtilmesi
- Ödeme veya teslim yeri ile iletişim adresinin gösterilmesi
Bildirimden Davaya Uzanan Takvim
- İhlalin öğrenildiği tarih kayda alınır ve sözleşmedeki özel bildirim süreleri kontrol edilir.
- İhtar, tebliğ tarihinin belgelenebileceği bir yolla gönderilir.
- Verilen süre boyunca karşı tarafın kısmi ifası veya yanıtı ayrıca dosyalanır.
- Süre sonunda seçilen hakka göre talep hesabı yapılır.
- Uyuşmazlığın niteliğine göre dava öncesi arabuluculuk gerekliliği ve yetkili mahkeme belirlenir.
Delil Eksikliğinin Somut Görünümleri
Uygulamada en sık rastlanan eksik, ihtarın gönderildiğinin değil tebliğ edildiğinin gösterilememesidir. İkinci sık eksik, ihlalin miktarsal karşılığının hiç hesaplanmamış olmasıdır. Sözleşme tüketici ilişkisi içinde kuruluyorsa TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler ve başvuru yolları da ayrıca değerlendirilmeli; aksi hâlde doğru talep yanlış mercide ileri sürülebilir.
Yazışma Arşivinin Kurulması
HMK bakımından yazılı delil üstünlüğü bulunan ilişkilerde, elektronik yazışmaların bütünlüğü önem taşır. Tek bir mesajın ekran görüntüsü yerine, konu başlığı ve zaman bilgisi görünen tam yazışma zinciri saklanmalıdır. Teslim tutanakları, irsaliyeler ve muayene kayıtları da aynı klasörde tutulduğunda, karşı iddialara karşı çapraz kontrol imkânı doğar.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Sözleşmenin özel hükümleri sonucu değiştirebileceğinden, ihtar öncesinde metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi yararlı olur.