Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde en belirleyici unsur, olayın ağırlığı kadar zamanın nasıl yönetildiğidir. TBK, bu taleplerde biri kısa biri uzun olmak üzere iki zamanaşımı süresi öngörür ve bu iki sürenin başlangıcı farklı olaylara bağlıdır. Bildirim ve ihtar aşaması ise hem faizin başlangıcını hem de delil zincirinin sağlamlığını etkiler.
Zamanaşımı Öğrenme Anından İşler
Kısa zamanaşımı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıldır. Uzun süre ise fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır ve öğrenmeden bağımsız olarak işler. Buradaki kritik nokta, öğrenmenin zararın varlığını sezmek değil; kapsamını ve sorumlusunu belirleyebilecek düzeyde bilgi sahibi olmak anlamına gelmesidir. Zarar zamanla ağırlaşan bir yapıya sahipse, gelişmenin durduğu an ayrıca değerlendirilir.
Fiil Aynı Zamanda Suç Oluşturuyorsa
Haksız fiil aynı zamanda bir suç teşkil ediyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından bu uzun süre uygulanır. Bu kural, geçmişte kaldığı düşünülen dosyalarda hâlâ dava açılabileceği anlamına gelir. Bu nedenle dosya değerlendirmesinde ilk sorulardan biri, fiilin ceza hukuku bakımından nasıl nitelendirileceğidir.
İhbar ve İhtarın Faiz Başlangıcına Etkisi
Haksız fiilde temerrüt için kural olarak ayrıca ihtar aranmaz; buna karşılık gönderilen ihtar, talep edilen tutarı ve kalemleri kayda geçirdiği için ispat bakımından değerlidir. İhtarda zararın kalem kalem gösterilmesi, karşı tarafın sonradan geliştireceği savunmaların da erken görülmesini sağlar. Sigorta şirketine yapılacak bildirimlerde ise poliçedeki bildirim süreleri ayrıca takip edilmelidir.
Delil Eksikliğini Önleyen İlk Hafta
- Olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları ve kolluk tutanağı temin edilir.
- Tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri, olayın hemen ardından not edilir.
- Sağlık raporları, tedavi ve ilaç masrafları tarih sırasına göre dosyalanır.
- Gelir kaybı için bordro, vergi beyanı veya iş yeri yazısı toplanır.
- Karşı tarafın kabul anlamına gelebilecek beyanları yazılı hâle getirilir.
Kısmi Dava, Belirsiz Alacak ve Islah Zamanlaması
Zararın miktarı henüz kesinleşmemişse belirsiz alacak davası veya kısmi dava tercihi gündeme gelir. Bu tercih yalnızca harç meselesi değildir; zamanaşımının hangi tutar için kesildiği doğrudan bu seçime bağlıdır. Bilirkişi raporu sonrası talep artırımı yapılacaksa, artırımın usulüne ve zamanına dikkat edilmelidir. Aksi hâlde artırılan kısım için zamanaşımı savunmasıyla karşılaşılabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her olayın koşulları farklıdır. Öğrenme tarihinin belirlenmesi ile talep türünün seçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.