Sözleşmeye aykırılık iddialarında dosyanın kaderini belirleyen şey, ihlalin varlığından çok zararın nasıl hesaplandığı ve hangi tarihe bağlandığıdır. Bu rehber, TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde tazminat talebinin sayısallaştırılmasını ve delil eksikliği riskini ele alır.
Önce Hangi Zarar Kalemini İstediğinizi Belirleyin
Sözleşmeden dönme ile aynen ifa talebi farklı zarar kalemlerine yol açar. İfadan vazgeçilip dönme yolu seçildiğinde talep edilebilecek kalemler ile sözleşmenin ayakta tutulup gecikme zararının istendiği durumdaki kalemler birbirinin yerine geçmez. Bu tercih dilekçede net yapılmadığında bilirkişi incelemesi de dağılır ve rapor talebi karşılamayan bir hesaplamaya dönüşür.
Temerrüt Anını Belgelemek
- İhtarın hangi tarihte gönderildiği ve karşı tarafa ne zaman ulaştığı
- İhtarda verilen sürenin açık ve makul biçimde belirtilmiş olması
- Sözleşmede kesin vade kararlaştırılmışsa bunun metinde gösterilmesi
- Ara yazışmalarda verilen ek sürelerin kayıt altına alınması
- Kısmi ifaların hangi tarihte gerçekleştiğinin listelenmesi
Faiz başlangıcı ve zamanaşımı hesabı bu tarihler üzerinden yürüdüğünden, temerrüt anı belirsiz kaldığında talebin bir bölümü fiilen kaybedilebilir.
Hesaplamayı Dosyaya Nasıl Taşımalı
- Ödenen bedeller, yapılan masraflar ve elde edilemeyen kazanç ayrı tablolarda gösterilir.
- Her kalem, dayandığı fatura, dekont veya sözleşme maddesiyle eşleştirilir.
- Yerine getirilemeyen edimin piyasada ikame maliyeti araştırılır ve belgelenir.
- Miktarın baştan tespit edilemediği hâllerde belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri karşılaştırılır.
- Yargılama sırasında miktarın netleşmesi hâlinde ıslah imkânı ve süresi hesaba katılır.
Cezai Şart ve Sınırlama Kayıtları
Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse, bunun ifaya ekli mi yoksa seçimlik mi olduğu talebin kapsamını doğrudan değiştirir. Sorumluluğu sınırlayan kayıtlar ise her zaman geçerli sayılmaz; özellikle tüketici işlemlerinde bu tür kayıtların denetime tabi olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Bu nedenle sözleşme metni, talep hazırlanmadan önce madde madde okunmalıdır.
Bilirkişi Raporuna Karşı Hazırlık
Hesap uyuşmazlıklarında rapor çoğu kez belirleyici olur. Rapora itiraz süresi kısadır ve genel nitelikte itirazlar sonuç doğurmaz. İtiraz, hangi kalemin hangi belgeye rağmen dışarıda bırakıldığını göstererek yapıldığında ek rapor talebi karşılık bulur.
Bu metin genel bir yol haritası sunar; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve edimin niteliği hesabı ve izlenecek usulü değiştirir. Talep miktarını belirlemeden önce sözleşme ve ödeme belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız yararlı olacaktır.