Haksız fiil dosyalarında sorumluluğun varlığı çoğu zaman tartışmasızdır; asıl çekişme zararın miktarının nasıl hesaplandığı ve neyle belgelendiği üzerinde yoğunlaşır. Rakamı dayanaksız yazmak, talebin kısmen reddine ve yargılama giderlerinin aleyhe hükmedilmesine yol açabilir. Bu rehber TBK ve HMK çerçevesinde tazminat hesabının kurulmasını ve zamanaşımı takvimini birlikte ele alır.
İki Ayrı Zamanaşımı Saati
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği andan itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleştiği andan itibaren işleyen uzun süre olmak üzere iki eksende değerlendirilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza mevzuatındaki daha uzun zamanaşımının uygulanması gündeme gelebilir. Bu nedenle dosyanın ceza boyutu bulunup bulunmadığı en başta belirlenmelidir. Öğrenme anının hangi belgeye dayandırılacağı ise, karşı tarafın ilk savunmasına verilecek cevabın omurgasını oluşturur.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiili zarar: onarım, tedavi, yenileme ve nakliye gibi yapılan harcamalar
- Kazanç kaybı: çalışılamayan dönem, iptal edilen sözleşme, durdurulan üretim
- Değer azalması: onarım sonrası dahi giderilmeyen piyasa değeri kaybı
- Destekten yoksun kalma iddiası varsa desteğin kapsamı ve süresi
- Manevi zarar: olayın ağırlığı ve tarafların durumu ile ilişkilendirilerek
Belgeleme Sırası
- Olayın gerçekleştiği an; tutanak, kamera kaydı veya bilirkişi tespitiyle sabitlenir.
- Zarar oluştuktan hemen sonra durumu gösteren görüntü kaydı alınır.
- Her harcama için fatura ve ödeme belgesi birlikte dosyalanır.
- Gelir kaybı iddiası, ihlal öncesi dönemin kayıtlarıyla karşılaştırmalı sunulur.
- Uzman görüşü alınacaksa dava açılmadan önce hazırlanır.
Talep Miktarını Kurma Tercihi
Zarar miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, talebin belirsiz alacak biçiminde kurulup kurulamayacağı değerlendirilmelidir. Bu tercih yanlış yapıldığında, sonradan artırılan kısım bakımından zamanaşımı savunmasıyla karşılaşılabilir. Buna karşılık her dosya bu kalıba uymaz; miktarın davacı tarafından bilinebildiği hallerde farklı bir yol izlenmesi gerekir.
Müterafik Kusur Savunmasına Hazırlık
Karşı taraf neredeyse her dosyada zarar görenin de kusurlu olduğunu ileri sürer. Bu savunma, tazminattan indirim yapılması sonucunu doğurabildiğinden, olayın oluş biçimine ilişkin deliller yalnızca sorumluluğu değil, kusur oranını da hedefleyecek şekilde toplanmalıdır. Zararı azaltma yükümlülüğünün yerine getirildiğini gösteren adımların belgelenmesi de aynı ölçüde önemlidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Zarar kalemleri ve zamanaşımı hesabı olayın türüne göre değiştiğinden, talep oluşturmadan önce bir hukukçuyla çalışmanız faydalı olacaktır.