Sözleşmeye konu edimin ayıplı çıkması hâlinde TBK, tüketici ilişkilerinde TKHK ve usul yönünden HMK birlikte işler. Ticari uyuşmazlıklarda ise dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması bir dava şartıdır. Bu rehber, ayıp ihbarı ile arabuluculuk aşamasının hangi sırayla yürütüleceğine ve son tutanağın dosyanın kaderini nasıl etkilediğine odaklanır.
Ayıp İhbarı Arabuluculuktan Önce Gelir
Ayıba dayalı talepler, ayıbın süresinde ihbar edilmiş olmasına bağlıdır. Muayene ve ihbar aşaması atlanıp doğrudan arabuluculuğa gidildiğinde, karşı taraf ilk itiraz olarak bu eksikliği ileri sürer ve esas tartışma hiç yapılmadan sonuç alınamaz. Bu nedenle sıralama şudur: teslim ve muayene, ayıbın tespiti, yazılı ihbar, seçimlik hakkın belirlenmesi, ardından arabuluculuk.
İhbarın ve Ayıbın Belgelenmesi
- Teslim tarihini gösteren irsaliye, teslim tutanağı veya kargo kaydı
- Ayıbın fark edildiği anı gösteren fotoğraf, video ve tarihli yazışmalar
- İhbarın karşı tarafa ulaştığını gösteren noter, kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü posta kaydı
- Gizli ayıp iddiasında, ayıbın ancak kullanımla ortaya çıktığını gösteren teknik değerlendirme
- Onarım denemeleri yapılmışsa servis formları ve bekleme süreleri
Son Tutanak Davanın Zeminini Belirler
Arabuluculuk görüşmesinde tarafların hangi taleplerle geldiği ve anlaşmanın hangi noktada sağlanamadığı son tutanağa yansır. Talep kalemleri eksik yazıldığında, sonraki dava aşamasında bu kalemler bakımından dava şartının yerine getirilmediği ileri sürülebilir. Bu nedenle başvuru dilekçesinde ve görüşmede tüm talep kalemlerinin, ferilerinin ve seçimlik hakkın açıkça belirtilmesi gerekir.
Seçimlik Hakkın Sayısallaştırılması
Ayıp hâlinde ileri sürülebilecek talepler birbirinden farklı sonuçlar doğurur: sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim. Bu tercihin hangi hesaba dayandığı gösterilmediğinde, karşı taraf tutarı tartışmaya açar. Bedelde indirim talep ediliyorsa indirim oranının nasıl bulunduğu, onarım talep ediliyorsa katlanılan zararın hangi belgelere dayandığı baştan yazılmalıdır.
Zaman Planı
Arabuluculuk süreci, zamanaşımı ve hak düşürücü süre hesaplarını etkileyen bir aşamadır. Başvuru tarihi, görüşme tarihi ve son tutanağın düzenlendiği tarih aynı takvimde tutulmalı; anlaşamama hâlinde dava dilekçesinin hazırlanması bu tarihten sonraya bırakılmamalıdır.
Bilgi Notu
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin niteliği, tarafların sıfatı ve ayıbın türü izlenecek usulü değiştirebileceğinden, somut uyuşmazlıkta hukuki destek alınması yerinde olur.