Haksız fiile dayalı tazminat taleplerinde davanın kaderi, çoğu zaman hukuki gerekçenin değil belge düzeninin kalitesine bağlıdır. TBK'nın haksız fiil hükümleri fiil, zarar, kusur ve illiyet bağı olmak üzere dört ayrı unsurun bir arada bulunmasını arar. HMK'nın somutlaştırma yükü ise bu unsurların her birinin ayrı ayrı gösterilmesini gerektirir. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK kapsamındaki özel hükümlerin de birlikte değerlendirilmesi gerekir.
İspat Tek Kalem Değildir
Dilekçelerde en sık görülen zaaf, dört unsurun tek bir anlatı içinde eritilmesidir. Oysa her unsurun kendi delili vardır: fiil için olay tutanağı ve görüntü kayıtları, kusur için teknik inceleme, zarar için fatura ve rapor, illiyet bağı için ise fiilden zarara uzanan zaman çizelgesi. Delil listesi de bu dörtlü ayrıma göre düzenlenirse, hangi unsurun desteksiz kaldığı ilk bakışta görünür.
Zararın Miktarını Somutlaştırmak
- Fiili zarar için fatura, onarım bedeli ve değer kaybı tespiti
- Kazanç kaybı için gelir kayıtları ve faaliyetin durduğu dönemin belgelenmesi
- Tedavi giderleri için sağlık kuruluşu kayıtları ve reçeteler
- Manevi zarar iddiası için olayın kişisel yaşam üzerindeki etkisini gösteren veriler
- Zararı azaltmak için yapılan harcamaların ayrı kalemde gösterilmesi
İlliyet Bağı: Dosyanın En Kırılgan Halkası
Zararın gerçekleştiği tartışmasız olsa bile, o zararın davalının fiilinden doğduğu ayrıca gösterilmelidir. Araya giren başka bir sebep, zarar görenin kendi davranışı ya da öngörülemeyen bir durum ileri sürülürse, karşı çıkış yalnızca beyanla yapılamaz. Bu nedenle olayın hemen ardından alınan kayıtlar, tutanaklar ve üçüncü kişi gözlemleri, zaman geçtikçe değeri artan delillerdir.
Zamanaşımı Savunmasına Karşı Tarih Delili
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen kısa süre ile fiil tarihinden itibaren işleyen uzun süre olmak üzere ikili bir yapıdadır. Bu nedenle öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada kritik olur. Failin kim olduğunun ancak bir soruşturma ya da rapor sonrasında öğrenildiği durumlarda, o belgenin tarihinin dosyaya konulması gerekir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun bir sürenin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Delilin Süresinde Bildirilmesi
Yargılamada deliller belirli aşamalarda bildirilir; bu aşama geçtikten sonra sunulan belgeler değerlendirme dışı kalabilir. Bu nedenle henüz elde edilmemiş belgeler için dahi dilekçede kurum adı ve belge türü belirtilerek celp talebinde bulunulmalıdır. Bilirkişi incelemesi isteniyorsa, sorulacak sorular baştan yazılmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar. Olayın gelişimi ve taraflar arasındaki ilişki farklı sonuçlar doğurabileceğinden, talebinizin biçimini bir avukatla birlikte belirlemeniz yararlı olacaktır.