Sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların önemli kısmı, taraflardan birinin "aldığım şey kararlaştırılana uymuyor" demesiyle başlar. Bu noktadan sonra tartışma iki eksende yürür: ayıbın gerçekten bulunup bulunmadığı ve sözleşmenin ne vaat ettiği. TBK'nın borca aykırılık hükümleri, HMK'nın ispat düzeni ve tüketici işlemi söz konusuysa TKHK birlikte devreye girer. Delil eksikliği burada çoğu zaman ayıbın kendisinde değil, ayıbın ne zaman ve nasıl bildirildiğinde ortaya çıkar.
Ayıbın Varlığından Önce Gelen Soru
Karşı taraf genellikle ayıbı tartışmaya bile gerek duymadan iki savunma ileri sürer: teslimde böyle bir sorun yoktu, ya da sorun zamanında bildirilmedi. Bu nedenle dosyanın ilk kurulan bölümü teslim anıdır. Teslim tutanağı, kurulum kaydı, taşıma belgesi ve teslimden hemen sonraki yazışmalar, sonraki bütün tartışmanın zeminini oluşturur.
Muayene ve Bildirim Zincirini Belgelemek
- Teslim anına ait tutanak, fotoğraf ve varsa kabul kaydı
- Sorunun fark edildiği tarihi gösteren ilk yazışma, mesaj veya çağrı merkezi kaydı
- Bildirimin karşı tarafa ulaştığını gösteren ihtar veya elektronik iletim kaydı
- Servis, tamir, iade denemelerine ilişkin kayıtlar ve verilen cevaplar
- Kullanım sırasında ortaya çıkan zararı gösteren kayıtlar
Delil Tespiti: Geç Kalınmaması Gereken Adım
Ayıp, kullanımla değişebilen veya onarımla ortadan kalkabilen bir olgudur. Dava sürerken malın durumu değişirse, sonradan yapılacak inceleme sonuç vermeyebilir. Bu nedenle uyuşmazlığın erken aşamasında mahkemeden delil tespiti istenmesi, dosyanın en kritik hamlelerinden biridir. Tespit yapılmadan onarıma izin verilmesi, ispat imkânını fiilen ortadan kaldırabilir.
Sözleşme Yorumunda Yazışmaların Ağırlığı
Metnin kendisi yeterli olmadığında, tarafların gerçek ve ortak iradesi araştırılır. Bu araştırmanın malzemesi çoğunlukla sözleşme öncesi yazışmalar, teklif metinleri, teknik şartname ekleri ve tarafların sonraki uygulamalarıdır. Sözleşme metnine alınmamış ama teklifte açıkça vaat edilmiş bir özellik, yazışma saklanmışsa tartışılabilir; saklanmamışsa yalnızca beyandan ibaret kalır.
Kapanış Değerlendirmesi
Bu tür dosyalarda kaybedilen ihtimallerin çoğu, uyuşmazlık büyümeden önceki sessiz dönemde oluşur: telefonla yapılan görüşmeler, iz bırakmayan şikâyetler ve kayıt altına alınmayan onarımlar. Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı uygulanacak kuralları değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki görüş alınması yerinde olur.