Sözleşmeden doğan davaların önemli bir bölümünde taraflar olayın nasıl geliştiği konusunda değil, sözleşmenin ne anlama geldiği konusunda ayrışır. TBK'nın sözleşmelere ilişkin genel hükümleri, HMK'nın ispat kuralları ve tüketici işlemi söz konusu olduğunda TKHK birlikte işler. Bu rehber, ihlal iddiası ile yorum uyuşmazlığının ayrı ayrı nasıl belgeleneceğine odaklanıyor.
Önce Soruyu Doğru Kurmak
İki farklı iddia vardır ve delilleri de farklıdır. Birincisi, edimin sözleşmeye uygun yerine getirilmediğidir; burada teslim, ödeme, ayıp ve gecikmeye ilişkin kayıtlar öne çıkar. İkincisi, hükmün tarafların anladığı biçimde yorumlanması gerektiğidir; burada sözleşme öncesi görüşmeler, taslak değişiklikleri ve tarafların sözleşmeyi fiilen nasıl uyguladığı belirleyici olur. Dilekçe bu ikisini ayrı başlıklarda kurmadığında, dosya hangi delilin neyi ispatladığını gösteremez.
Yazışmaların Sessiz Gücü
- Sözleşme imzalanmadan önceki teklif, taslak ve değişiklik izleri; hangi hükmün kimin talebiyle eklendiğini gösterir.
- İfa sürecindeki elektronik yazışmalar; tarafların hükmü fiilen nasıl anladığını ortaya koyar.
- Faturalar, irsaliyeler, teslim tutanakları ve kabul yazıları.
- İhtarname ve cevapları; hem temerrüdün hem de karşı tarafın savunmasının zamanını sabitler.
- Aynı taraflar arasındaki önceki işlemlerin seyri.
Ölçülebilir Talep Kurmak
Zarar kalemleri toplu bir rakam olarak yazıldığında, hesaplama aşamasında büyük bölümü dayanaksız kalabilir. Doğrudan zarar, yoksun kalınan kazanç, giderilen masraflar ve varsa cezai şart ayrı kalemler halinde, her biri kendi belgesine bağlanarak gösterilmelidir. Cezai şart öngörülmüşse, hangi ihlale bağlandığı ve asıl alacakla ilişkisi açıkça yazılmalıdır.
İspat Kurallarının Şekillendirdiği Strateji
Belirli işlemlerde yazılı delil aranması, tanık anlatımının tek başına yeterli olmadığı sonucunu doğurabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce elde bulunan yazılı delillerin envanteri çıkarılmalı; eksik varsa, karşı tarafta veya üçüncü kişide bulunan belgenin getirtilmesi talebi dilekçeye baştan yazılmalıdır. Delil sözleşmesi ya da özel bir ispat düzenlemesi varsa, önce onun geçerliliği değerlendirilmelidir.
Dava Öncesi Çözüm İhtimali
Ticari nitelikteki bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir; bu aşamada sunulan hesap tablosu, sonraki yargılamada iddianın tutarlılığı bakımından da okunur. Bu nedenle ilk toplantıya gelişigüzel bir rakamla gitmemek gerekir.
Bu rehber genel bir çerçeve sunar; sözleşme metninin kendine özgü hükümleri sonucu değiştirebilir. Metni bir hukukçuya inceletmeden strateji belirlememeniz yerinde olur.