Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde arabuluculuk masasına hazırlıksız oturmak, çoğu zaman düşük bir teklifi kabul etmek ya da görüşmeyi sonuçsuz kapatmakla sonuçlanır. TBK ve HMK, tüketici ilişkisi varsa TKHK ekseninde bu yazı, zamanaşımı saatini doğru okumaya ve masaya somut bir zarar tablosuyla gitmeye odaklanır. Delil eksikliğinin bedeli burada dava aşamasından önce ödenir.
Zamanaşımı Saatinin Ne Zaman Başladığı
TBK, haksız fiil tazminatı taleplerinde zararı ve failini öğrenme anına bağlı bir süre ile fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen daha uzun bir süreyi birlikte öngörür. Uygulamadaki hata, öğrenme anının duygusal olarak değil belgeyle tespit edilmesi gerektiğinin gözden kaçmasıdır. Rapor tarihi, tutanak tarihi, tebliğ tarihi gibi kayıtlar dosyanın en başında tespit edilmelidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza mevzuatındaki daha uzun sürenin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir.
Arabuluculuk Zorunlu mu, Tercihe Bağlı mı
Her tazminat talebi dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Talebin kaynağı ticari bir ilişkiye, iş ilişkisine veya tüketici işlemine dayanıyorsa zorunluluk gündeme gelebilir; saf haksız fiil ilişkisinde ise taraflar süreci kendi iradeleriyle başlatabilir. Yanlış nitelendirme, dava dilekçesinin usulden reddine ya da gereksiz bir bekleme süresine yol açar. Bu nedenle ilk adım hukuki nitelendirmedir.
Zarar Kalemlerini Sayısallaştırmak
- Fiili zarar: onarım, yenileme, ikame kullanım giderleri
- Tedavi ve bakım giderleri ile bunlara ilişkin fatura ve reçeteler
- Kazanç kaybı: bordro, gelir beyanı, iş göremezlik kayıtları
- Manevi zarara ilişkin olay bağlamını gösteren belgeler
Her kalemin karşısına dayandığı belge yazılmadığı sürece talep, karşı taraf için pazarlık edilebilir bir rakam olmaktan çıkmaz.
Görüşme Öncesi Delil Dosyası
Kolluk tutanağı, olay yeri fotoğrafları, kamera kaydı talepleri, tanık listesi ve varsa uzman görüşü görüşmeden önce hazırlanmalıdır. Kamera kayıtlarının saklama süresi kısa olduğundan, talep yazısının erken gönderilmesi çoğu dosyada belirleyicidir. Delil eksikliği en çok bu noktada ortaya çıkar: kayıt silindikten sonra yapılan başvuru sonuçsuz kalır.
Anlaşma ve Anlaşmama Sonrası
Anlaşma sağlanırsa tutanakta hangi kalemlerin kapatıldığı, ileriye dönük taleplerden feragat edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır. Anlaşma sağlanmazsa son tutanak, dava dilekçesinin eki hâline gelir ve karşı tarafın savunma çizgisini önceden gösteren bir belge olarak değerlendirilir.
Kısa Not
Bu metin yol gösterici bir çerçevedir; olayın gelişimi, taraf sıfatları ve sigorta ilişkisi sonucu değiştirebilir. Somut dosyada bir hukukçuyla birlikte çalışmak, süre kayıplarını önlemenin en pratik yoludur.