Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde çoğunlukla olayın yaşandığı tartışmasızdır; tartışma zararın miktarı ve olayla bağlantısı üzerinde yoğunlaşır. Bu rehber TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde ihbar aşamasını ve zarar dosyasının kurulmasını ele alır.
Sorumluluğun Beş Halkası
Talebin ayakta durabilmesi için beş unsurun birlikte gösterilmesi gerekir: bir fiilin varlığı, bu fiilin hukuka aykırılığı, kusur, ortaya çıkan zarar ve fiil ile zarar arasındaki illiyet bağı. Dilekçe yazılırken her unsurun karşısına hangi belgeyle ispatlanacağı not edilirse, eksik halka erken görülür. Uygulamada en çok kopan halka illiyet bağıdır.
İhbarın Zamanı ve İçeriği
Zarar gören, olayı ve talebini karşı tarafa yazılı olarak bildirdiğinde üç kazanım elde eder: temerrüt anını sabitler, karşı tarafın zararı azaltma imkânını doğurur ve sonraki savunmaları daraltır. İhbarda zararın kalemleri sayılmalı, belge ekleri numaralandırılmalı ve makul bir cevap süresi verilmelidir. Sigorta ilişkisi varsa poliçe kapsamındaki bildirim de aynı anda yapılmalıdır.
Zararı Belgeye Bağlamak
- Maddi zarar için fatura, onarım raporu, ekspertiz ve değer kaybı hesapları
- Bedensel zararda tedavi belgeleri, sağlık kurulu raporu, iş göremezlik kayıtları
- Kazanç kaybı için bordro, gelir beyanı, iş sözleşmesi ve iptal edilen işlere ilişkin yazışma
- Manevi zararda olayın etkisini gösteren tanık beyanları ve tedavi kayıtları
- Olay anını gösteren tutanak, kamera görüntüsü ve fotoğraflar
Süreleri Birlikte Hesaplamak
Haksız fiil tazminatında zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği tarihten işlemeye başlayan kısa süre ile fiilin gerçekleştiği andan itibaren işleyen uzun süre olmak üzere iki kollu düzenlenmiştir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının etkisi ayrıca değerlendirilir. Bu üç ihtimalin aynı tabloda tutulmaması, hakkın zamanaşımına uğradığı savunmasına açık kapı bırakır.
Delil Eksikliğinin Sonucu
Zarar kalemlerinin belgesiz ileri sürülmesi hâlinde mahkeme, iddiayı bilirkişi incelemesine dahi göndermeden reddedebilir. Özellikle kazanç kaybında beyan yeterli değildir; gelirin varlığı ve kesildiği dönem kayıtla gösterilmelidir. Bu nedenle ihbar aşaması, aynı zamanda belge toplama takviminin başlangıcı olarak planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme sağlar; olayın türü, tarafların sıfatı ve sigorta ilişkisi sonucu değiştirebilir. Talebinizi ileri sürmeden önce zarar belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.