Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda çoğu dosya, karşı tarafın gerçekten ihlalde bulunup bulunmadığından çok, ihlalin usulüne uygun biçimde bildirilip bildirilmediği üzerinden kaybedilir. TBK ve HMK ile tüketici ilişkisi bulunduğunda TKHK ekseninde bu yazı, ihbarın ispat gücünü ve delil eksikliğinin nerede doğduğunu ele alır.
İhbarın Hukuki İşlevi
İhbar yalnızca bir uyarı değildir; çoğu hâlde temerrüt anını belirleyen, faiz başlangıcını kuran ve seçimlik hakların kullanılabilmesinin ön şartını oluşturan işlemdir. Sözleşmede bildirim için özel bir usul kararlaştırılmışsa, o usule uyulmaması ihbarı hükümsüz kılabilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, sözleşmenin bildirim maddesini okumaktır.
Şekil ve Ulaştığının İspatı
- Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname, hem içerik hem tarih bakımından güçlü bir kayıt üretir
- Sözleşmede kararlaştırılmışsa elektronik posta veya KEP adresi kullanılmalıdır
- Elden teslimde imzalı ve tarihli teslim kaydı alınmalıdır
- Telefon görüşmesiyle yapılan bildirimin ispatı çoğu zaman mümkün olmaz
Bildirimin gönderildiği değil, karşı tarafa ulaştığı ispat edilmelidir. Ulaşma anını gösteren kayıt yoksa, ihbara bağlanan tüm sonuçlar tartışmalı hâle gelir.
Temerrüt, Süre Verme ve Seçimlik Haklar
TBK, borçlunun temerrüde düşmesinin ardından alacaklıya uygun bir süre verme ve bu sürenin sonuçsuz kalması hâlinde belirli seçimlik hakları kullanma imkânı tanır. Uygulamadaki yaygın hata, süre verilmeden doğrudan dönme veya fesih beyanında bulunulmasıdır. Verilen sürenin ne zaman başladığı ve ne zaman dolduğu ihtarname metninden anlaşılabilmelidir; belirsiz ifadeler sonradan tarih tartışması doğurur.
İhlali Somutlaştıran Belge Seti
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve varsa ekleri, değişiklik protokolleri
- Teslim, kabul veya hakediş tutanakları
- Ödeme kayıtları ve fatura akışı
- Kusurlu ifayı gösteren fotoğraf, rapor veya tespit kayıtları
- Gönderilen ihtarnameler ve tebliğ kayıtları
Yazışmalar Sözleşmeyi Değiştirebilir
Taraflar arasındaki elektronik yazışmalar, çoğu zaman farkında olmadan teslim tarihini uzatan veya ayıbı kabul eden beyanlar içerir. Karşı taraf bu yazışmalara dayandığında, sözleşmedeki asıl hüküm arka plana düşebilir. Bu nedenle ihtarname göndermeden önce tüm yazışma geçmişinin kendi aleyhinize kullanılabilecek noktalar bakımından okunması gerekir.
Kısa Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve edimlerin yapısı sonucu değiştirir. İhtarname metnini göndermeden önce bir hukukçuya danışmak, geri alınamayacak beyanları önlemenin en etkili yoludur.