Tazminat davalarında kaybedilen dosyaların önemli bir kısmı haksız olduğu için değil, zararın miktarı ve karşı tarafın temerrüde düşürüldüğü ispat edilemediği için kaybedilir. İhbar ve ihtar, dava öncesindeki bu sessiz aşamanın en önemli iki aracıdır ve doğru kurulduklarında hem faiz başlangıcını hem de ispat dengesini değiştirirler.
İhtarname Ne İşe Yarar, Ne İşe Yaramaz?
TBK sistematiğinde borçlunun temerrüde düşmesi kural olarak ihtara bağlıdır; belirli vadeli borçlarda ise vadenin geçmesi yeterlidir. İhtarnamenin işlevi yalnızca borçluyu uyarmak değildir: gönderim tarihi, faizin işlemeye başladığı anı ve alacaklının hangi tarihte hangi talebi ileri sürdüğünü belgeler. Bu nedenle metinde talep edilen edim açıkça yazılmalı, verilen süre belirtilmeli ve süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı ifade edilmelidir. Genel ifadelerle yazılmış bir ihtarname, dosyada delil değeri taşımaz.
Ayıp İhbarı Ayrı Bir Konudur
Satılanın ayıplı olduğu iddiasında ihbar, temerrüt ihtarından farklı bir işlev görür ve gözden geçirme ile bildirim yükümlülüğüne bağlıdır. Tüketici işlemlerinde TKHK kapsamındaki seçimlik haklar devreye girer; ticari nitelikteki alımlarda ise ihbarın süresinde yapıldığının ispatı satın alanın üzerindedir. Ayıbın gizli olup olmadığı da bu değerlendirmede belirleyicidir.
Zarar Kalemlerini Sayısallaştırmak
- Fiili zarar: onarım faturaları, ikame ürün bedeli, ek nakliye ve depolama giderleri
- Yoksun kalınan kâr: sipariş kayıtları, iptal edilen sözleşmeler, geçmiş dönem ciro karşılaştırması
- Gecikmeden doğan zararlar: cezai şart, kredi maliyeti, ek işçilik
- Giderim çabalarının belgeleri: zararı azaltmak için yapılan işlemler
Dava Açmadan Önceki Kontrol Listesi
- Zamanaşımı hesaplanır; sözleşmeye aykırılık ile haksız fiilden doğan taleplerin süreleri ayrı ayrı değerlendirilir.
- İhtarnamenin tebliğ edildiğini gösteren belge dosyaya konur.
- Zarar kalemleri tablo hâline getirilir, her satır bir belgeyle eşleştirilir.
- Teknik değerlendirme gerekiyorsa uzman görüşü alınması ya da delil tespiti istenmesi düşünülür.
- HMK çerçevesinde delil listesi, dilekçe aşaması kapanmadan tamamlanır.
Bu içerik genel çerçeve sunmaktadır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği hem süreyi hem ispat yükünü değiştirdiğinden, talep öncesinde hukuki görüş alınması tavsiye edilir.