Ticari ilişkilerden doğan pek çok alacak uyuşmazlığında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması bir dava şartıdır. Uygulamada bu aşama çoğu zaman "geçilmesi gereken bir formalite" gibi görülür ve hazırlıksız girilir. Oysa TBK, HMK ve TKHK ekseninde arabuluculuk, hem uyuşmazlığı erken bitirme hem de olası davanın delil altyapısını sınama imkânı sunar.
Görüşmeye Girmeden Önce Yapılacaklar
- İhlal edilen edim, sözleşmenin hangi hükmüne dayandığı belirtilerek tek cümleyle tanımlanır.
- Alacak, asıl alacak ve fer'ileri ayrılarak tarih sırasına göre hesaplanır.
- Temerrüdün hangi tarihte ve hangi bildirimle doğduğu belgelenir.
- Karşı tarafın savunma olarak ileri süreceği hususlar önceden listelenir.
- Anlaşma hâlinde kabul edilebilecek en düşük eşik yazılı olarak belirlenir.
Süre Yönetiminde Kritik Nokta
Arabuluculuk süreci sona erdiğinde düzenlenen son tutanağın tarihi, dava açma takviminin başlangıcıdır. Anlaşmama ile sonuçlanan dosyalarda dava dilekçesinin bu tarihe göre planlanması gerekir. Ayrıca zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin arabuluculuk süresince nasıl etkilendiği, uyuşmazlığın türüne göre ayrıca kontrol edilmelidir; bu kontrol yapılmadan sürece girmek, kazanılmış bir hakkın süre yönünden tartışmalı hâle gelmesine yol açabilir.
Delil Eksikliği Masada Da Kaybettirir
Arabuluculukta karşı tarafı ikna eden şey iyi niyet beyanı değil, dosyanın gücüdür. Teslim tutanağı, irsaliye, e-posta yazışması veya ihtarname olmadan ileri sürülen ihlal iddiası masada karşılık bulmaz. Karşı taraf, davada da aynı boşluğu göreceğini anladığı anda anlaşma isteği azalır.
- Sözleşmenin imzalı ve ekleriyle birlikte tam nüshası hazır bulundurulur.
- Edimin ifa edildiğini veya edilmediğini gösteren kayıtlar tarih sırasına dizilir.
- Taraflar arasındaki tüm yazışmalar tek bir dosyada kronolojik olarak toplanır.
- Zararın miktarını gösteren hesaplama, kalem kalem yazılı hâle getirilir.
Anlaşma Belgesinin Yazımı
Anlaşma sağlandığında asıl risk henüz bitmemiştir. Anlaşma belgesinde ödeme tarihleri, ödenmeme hâlinde doğacak sonuçlar ve tarafların karşılıklı ibra kapsamı açıkça yazılmazsa, kısa süre sonra aynı ilişki yeni bir uyuşmazlığa dönüşür. Belge, uygulanabilirliği düşünülerek kaleme alınmalıdır.
Kapanış
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve uyuşmazlığın konusu izlenecek usulü değiştirebileceğinden, arabuluculuk aşamasına girmeden önce dosyanın hukuki değerlendirmesinin yapılması önerilir.