Tazminat dosyalarında hesap raporu çoğu zaman ayrıntılı biçimde hazırlanır; buna karşılık talebin hangi tarihte zamanaşımına uğradığı sorusu son ana bırakılır. Oysa hesabın kapsamını belirleyen ilk unsur, sürenin ne zaman işlemeye başladığıdır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, zamanaşımı ile tazminat hesabını birlikte kurmayı ele alır.
Zamanaşımı Bir Def'idir
Zamanaşımı kural olarak kendiliğinden dikkate alınmaz; karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir. Bu, davacı için rahatlatıcı görünse de aldatıcıdır: def'i usulüne uygun şekilde ve zamanında ileri sürüldüğünde, esasa ilişkin ne kadar güçlü delil bulunduğunun bir önemi kalmaz. Davalı tarafta ise def'inin cevap aşamasında açıkça yazılmaması, sonradan telafisi güç bir kayıp doğurur.
Sürenin Başlangıcı: Zararın Doğumu mu, Öğrenilmesi mi
Haksız fiil kaynaklı taleplerde süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlanan bir başlangıç noktası taşır ve bunun yanında fiilden itibaren işleyen daha uzun bir üst sınır bulunur. Sözleşmeden doğan taleplerde ise başlangıç, borcun muaccel olduğu andır. Uygulamadaki asıl tartışma, öğrenme anının hangi belgeyle gösterileceğidir: rapor tarihi, ihtarname tarihi, tespit davası kararı ya da ödeme reddini bildiren yazı bu noktada belirleyici olur.
Kesilme ve Durma Anları
- Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren yazışma veya kısmi ödeme
- Dava açılması, icra takibi başlatılması gibi resmi girişimler
- Zorunlu arabuluculuk sürecinin işlediği dönem
- Bu anları belgeleyen tarihli evrakın eksiksiz saklanması
Hesabı Kalem Kalem Ayırmak
Tek bir olaydan doğan talepler aynı sürelere tabi olmayabilir. Sürekli nitelik taşıyan edimlerde her dönem için ayrı bir başlangıç söz konusu olabilirken, bir kısım talep zamanaşımına uğramışken diğeri güncel kalabilir. Bu nedenle hesap tablosu; kalem adı, dönem, dayanak belge ve zamanaşımı başlangıcı sütunlarıyla kurulmalıdır. Faiz talebinin türü ve başlangıç tarihi de aynı tabloda gösterilmelidir.
Belirsiz Alacak ve Islah Tercihi
Talep tutarının başlangıçta tam olarak belirlenemediği dosyalarda, dava türünün seçimi doğrudan zamanaşımı sonucunu etkiler. Bu tercih yapılırken elde bulunan belgelerin hesabı ne ölçüde tamamladığı dürüstçe değerlendirilmelidir.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Süre hesabı, alacağın türüne ve olayın gelişimine göre değiştiğinden, dava açmadan önce dosyanızın tarih çizelgesini bir avukatla birlikte çıkarmanız isabetli olur.