Sözleşme ihlali iddialarında davanın kaderini belirleyen soru genellikle şudur: ihlal hangi tarihte doğdu ve bu tarih neyle kanıtlanıyor. Taraflar arasındaki ilişki uzun süre iyi niyetle yürüdüğü için yazışmalar dağınık kalır, ihtar çekilmez ve ihlal anı belirsizleşir. Bu rehber, TBK'nın borca aykırılık düzeni, HMK'nın senetle ispat kuralı ve tüketici işlemlerinde TKHK'nın getirdiği farklılıklar çerçevesinde ispat stratejisini ele alır.
İhlali Tarihlendirmek
Edimin ne zaman yerine getirilmesi gerektiği, ne zaman yerine getirilmediği ve karşı tarafa bunun ne zaman bildirildiği üç ayrı tarihtir. Bu üç tarih ayrı ayrı belgelenmediğinde temerrüt, faiz başlangıcı ve zamanaşımı hesapları tartışmalı hâle gelir. Basit bir kronoloji tablosu, dosyanın en işlevli ekidir.
Yazılı Delil Kuralı ve İstisnaları
HMK, belirli bir parasal sınırın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatını arar ve bu sınır her yıl güncellenir. Sınırın üzerindeki bir alacağı yalnızca tanıkla ispat etmeye çalışmak, dosyanın en sık rastlanan kırılma noktasıdır. Buna karşılık delil başlangıcı sayılabilecek bir yazı, e-posta ya da imzalı teslim tutanağı bulunması tabloyu değiştirebilir.
İhtarnamenin Delil Değeri
- Noter aracılığıyla gönderilen ihtar, gönderim tarihini tartışmasız kılar
- İhtarda verilen süre ve talep açık yazılmalıdır
- Karşı tarafın ihtara verdiği cevap, sonraki savunmasını sınırlayabilir
- Cevapsız kalan ihtar da başlı başına bir kayıttır
Zarar Kalemlerini Belgeye Bağlamak
Talep edilen tutarın nasıl hesaplandığı gösterilmediğinde, hakkın varlığı kabul edilse bile miktar yönünden eksik sonuç doğabilir. Fatura, ödeme kaydı, ikame tedarik için yapılan harcama ve kaybedilen iş fırsatına ilişkin yazışmalar ayrı başlıklar altında toplanmalı; her kalem için tek satırlık hesap açıklaması yazılmalıdır.
Kapanış
Sözleşmenin türü, tarafların tacir olup olmaması ve varsa özel hükümler ispat düzenini değiştirir. Bu metin genel bir yol haritası sunar; somut sözleşme metni okunmadan verilecek kararlar risk taşıdığından, dosyanın uzman bir gözle incelenmesi tavsiye edilir.