Sözleşmeye aykırılık ortaya çıktığında karşı tarafa gönderilen ihbar, çoğu dosyada asıl uyuşmazlıktan daha belirleyici olur. Çünkü bazı haklar ancak usulüne uygun bir bildirimden sonra doğar; bildirim yapılmadan doğrudan dava açıldığında talep, esasa girilmeden dayanaksız kalabilir. Bu nedenle ihbarın içeriği kadar ispatlanabilirliği de planlanmalıdır.
Bildirim Olmadan Doğmayan Haklar
TBK sisteminde borçlunun temerrüde düşmesi, kural olarak alacaklının ihtarına bağlıdır; belirli vadeye bağlanmış edimler gibi istisnalar dışında ihtarsız temerrüt sonucu doğmaz. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ise ifa için uygun bir süre verilmesi, sözleşmeden dönme veya tazminat taleplerinin ön koşulunu oluşturur. Süre verilmeden gönderilen bir ihtar, biçimsel olarak var ama hukuken eksik sayılabilir.
İhbarın Şekli ve İspat Gücü
Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname, hem içeriği hem gönderim tarihini birlikte kanıtlar. Elektronik posta veya mesaj yoluyla yapılan bildirimler geçersiz değildir; ancak karşı taraf içeriği ya da ulaştığını inkâr ettiğinde ispat sorunu doğar. Sözleşmede bildirimlerin hangi yolla yapılacağı kararlaştırılmışsa öncelikle o yol izlenmelidir.
İhtarname Metninde Bulunması Gerekenler
- Sözleşmenin tarihi ve tarafları
- İhlal edildiği ileri sürülen edimin somut tanımı
- İhlalin gerçekleştiği tarih veya dönem
- İfa için verilen sürenin açıkça belirtilmesi
- Süre sonunda kullanılacak hakkın gösterilmesi
İhbardan Sonraki Yol Ayrımı
Verilen süre sonuçsuz kaldığında seçilecek yol geri dönüşü zor sonuçlar doğurur: aynen ifa istemek ile sözleşmeden dönmek farklı taleplerdir ve birlikte ileri sürülmeleri sınırlıdır. Bu seçimin zararın hesabına etkisi de farklıdır. HMK uyarınca dilekçeler aşamasında talep sonucunun açık yazılması gerektiğinden, tercih dava açılmadan önce yapılmalıdır.
Karşı Taraf Tüketici İse
Sözleşmenin diğer tarafı tüketici konumundaysa, TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler devreye girer ve görevli merci ile başvuru sırası değişir. Bu durumda ticari ilişkilerdeki bildirim pratiği aynen uygulanamaz; tüketici lehine yorum ilkesi ve haksız şart denetimi gözetilmelidir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır ve sözleşme metninizin özel hükümlerinin yerine geçmez. İhtarname göndermeden önce sözleşmenizin bildirim ve fesih maddelerini bir hukukçuyla birlikte okumanız, sonraki aşamada oluşabilecek kayıpları önler.