Satın alınan malın ya da yaptırılan işin sözleşmeye uygun çıkmaması, Türk Borçlar Kanunu ve tüketici işlemlerinde Tüketici Kanunu kapsamında ayıp hükümlerini gündeme getirir. Bu dosyalarda talebin kaderini belirleyen soru genellikle ayıbın varlığı değil, ayıbın ne zaman ve nasıl bildirildiğidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ispat yükü kuralları çerçevesinde bu bildirimin ispatı çoğunlukla alıcıya düşer.
Açık Ayıp ve Gizli Ayıp Ayrımı Delil İhtiyacını Değiştirir
Gözle görülebilen, olağan bir muayeneyle fark edilebilecek ayıplarda beklenen davranış, teslimden sonra makul sürede muayene ve bildirimdir. Buna karşılık ancak kullanımla ortaya çıkan gizli ayıplarda bildirim, ayıbın fark edildiği ana bağlanır. Bu ayrım, hangi tarihin ispat edilmesi gerektiğini belirler: açık ayıpta teslim tarihi, gizli ayıpta ise ayıbın ortaya çıktığı olay öne çıkar. Dosya kurulurken bu iki tarihten hangisinin savunulduğu baştan netleştirilmelidir.
Bildirim Zincirinin Belgelendirilmesi
- Teslim tarihini gösteren irsaliye, fatura veya teslim tutanağı
- Ayıbın bildirildiği yazışma: noter ihtarnamesi, KEP, kayıtlı e-posta veya servis kaydı
- Yetkili servise ya da yükleniciye yapılan başvuruların form numaraları
- Ayıbın niteliğini gösteren tarihli fotoğraf ve video kayıtları
- Kullanım kılavuzu, garanti belgesi ve varsa taahhüt metinleri
- Onarım denemelerine ilişkin belgeler ve bu süreçte geçen zaman
Delil Tespiti: Geç Kalınmaması Gereken Adım
Ayıplı olduğu iddia edilen malın kullanılmaya devam etmesi ya da onarım için başkalarına verilmesi, sonraki bilirkişi incelemesini imkânsız hâle getirebilir. Bu riski karşılamanın yolu, dava açılmadan önce delil tespiti talebinde bulunmaktır. Tespit talebinde uzmandan hangi hususun incelenmesinin istendiği açık yazılmalıdır; genel bir inceleme talebi, sonradan asıl tartışılacak noktayı kapsamayan bir rapora yol açar.
Talep Kalemlerini Baştan Belirlemek
Ayıplı ifada seçimlik haklar birbirinden farklı sonuçlar doğurur: sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değişim. Hangi hakkın kullanıldığının başından itibaren tutarlı biçimde ifade edilmesi gerekir; yazışmada onarım isteyip dilekçede dönme talep etmek, karşı tarafa savunma imkânı verir. Ayrıca zararın kapsamı, doğrudan bedelin yanında kullanım kaybı gibi kalemleri de içerebileceğinden bu kalemlerin belgeleri ayrı klasörde tutulmalıdır.
Kapanış Notu
Buradaki çerçeve genel niteliktedir; malın türü, tarafların sıfatı ve sözleşmedeki özel hükümler sonucu değiştirebilir. Talep yöneltmeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi, geri dönülmesi güç seçimleri önler.