Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında taraflar çoğu kez ayıbın varlığında değil, ayıbın zamanında bildirilip bildirilmediğinde ayrışır. TBK ve HMK ekseninde bakıldığında, teknik olarak haklı bir alıcının dahi ihbar ve süre disiplinine uymadığı için talep hakkını yitirmesi mümkündür. Bu rehber, ayıp iddiasının delil düzeyinde nasıl kurulacağına odaklanır.
Önce Ayıbın Türünü Kayda Geçirin
Açık ayıp ile gizli ayıbın hukuki sonucu farklıdır. Gözle görülebilen veya olağan bir muayeneyle fark edilebilecek eksiklikler ile ancak kullanımla ortaya çıkan kusurlar aynı takvime tabi değildir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına ayıbın ne zaman ve nasıl fark edildiği yazılmalı, bunu doğrulayan ilk kayıt teslim belgesiyle birlikte saklanmalıdır.
Muayene ve Ayıp İhbarının Belgelenmesi
Sözlü yapılan bildirim, karşı taraf inkâr ettiğinde ispatlanamaz. İhbarın yazılı ve tarihi belli bir kanalla yapılması gerekir. Noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta veya karşı tarafın yazılı olarak kabul ettiği bir yazışma bu işlevi görür. İhbar metninde ayıbın somut tarifi, tespit tarihi ve seçilen talep açıkça yer almalıdır.
Dava Açılmadan Delil Tespiti Neden Önemli
- Kusurlu ürün onarıma gönderildiğinde ilk hâlindeki delil çoğu zaman ortadan kalkar.
- Delil tespiti, ayıbın niteliğini bağımsız bir raporla sabitler.
- Tespit dosyası, sonraki yargılamada bilirkişi incelemesinin dayanağını oluşturur.
- Karşı tarafın tespit sırasında hazır bulunması, sonraki itirazları daraltır.
Süre Riskini Azaltan Kontrol Listesi
- Teslim tarihi ve teslim belgesi dosyada mevcut mu?
- Ayıbın fark edilme tarihi bağımsız bir kayıtla destekleniyor mu?
- İhbar, gecikmeksizin ve yazılı biçimde yapıldı mı?
- Satıcının ayıbı gizlediğine veya ağır kusurlu olduğuna dair emare var mı? Bu hâlde zamanaşımı savunmasından yararlanılamayacağı unutulmamalıdır.
- Garanti taahhüdü kanuni süreden daha uzun bir koruma sağlıyor mu?
Seçimlik Hakların Doğru Sıralanması
Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim talepleri farklı sonuçlar doğurur. Dilekçede talep sırası kurulurken hem ekonomik sonuç hem de ispat yükü birlikte düşünülmelidir. Dönme talebi ileri sürülürken iade ve kullanım karşılığı sorunlarının da hesaba katılması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların tacir olup olmaması ve teslim koşulları süre hesabını değiştirebilir; somut uyuşmazlığınızda avukat görüşü almanız daha güvenli olacaktır.