Sözleşme konusu mal veya hizmetin ayıplı çıkması, alıcıya birden çok seçimlik hak tanır. Türk Borçlar Kanunu ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde ilerleyen bu süreçte, hangi hakkın seçileceği ve tazminatın nasıl hesaplanacağı sonucu doğrudan belirler.
Ayıbın Türü ve Bildirim
Ayıp, malın gizli mi açık mı olduğuna göre farklı işler. Açık ayıpların teslim sırasında makul sürede, gizli ayıpların ise ortaya çıktığında bildirilmesi beklenir. Bildirim tarihinin kaydı, sonraki tartışmalarda belirleyici olur. Ayıbın niteliği ayrıca hangi seçimlik hakkın gerçekçi olduğunu da etkiler.
Seçimlik Haklar Arasında Tercih
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesini istemek
- Ayıp oranında bedelde indirim talep etmek
- Ücretsiz onarım istemek
- Ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmek
Tazminat Kalemlerinin Ayrıştırılması
Tazminat hesabı, salt bedel iadesinden ibaret değildir. Ayıp nedeniyle doğan doğrudan zarar ile bunun sonucunda uğranan dolaylı zarar ayrı değerlendirilir. Örneğin ayıplı bir üründen kaynaklanan onarım gideri ile bu üründen doğan başka bir zarar, hesapta ayrı kalemler olarak gösterilir. Kalemlerin karıştırılması, talebin belirsizleşmesine yol açar.
Bedel İndiriminin Ölçülmesi
Bedelde indirim seçilmişse, ayıbın değerde yarattığı düşüş oransal olarak hesaplanır. Bu hesap çoğu zaman teknik bilirkişi görüşü gerektirir. Talebin ölçülebilir ve dayanağı gösterilir biçimde kurulması, hem yargılama süresini kısaltır hem de kabul edilebilirliği artırır.
Talep Reddedilirse
Karşı taraf ayıbı veya sorumluluğu reddederse, savunma delil zincirini güçlendirir: teknik rapor, muayene tutanağı ve yazışmalar bir arada sunulur. İlk talebin reddi halinde, ret gerekçesindeki eksik noktaya odaklanan ek delil hazırlanır.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır. Ayıplı ifa dosyaları malın türüne, sözleşmeye ve sürelere göre değiştiğinden, işlem öncesinde somut olaya göre hukuki görüş alınması yerinde olur.